Phần mềm nguồn mở vẫn bị “bỏ rơi”

ICTnews


Đa phần máy tính trong các cơ quan, tổ chức vẫn cài phần mềm Windows. Không ít trường hợp chỉ dùng phần mềm nguồn mở (PMNM) khi không có kinh phí đầu tư, đến lúc có tiền nâng cấp, triển khai ứng dụng CNTT lại dùng tiền đó để mua phần mềm nguồn đóng.


Ảnh


Lép vế trong cuộc đua không cân sức

Từ năm 2001, tại Việt Nam từng có khá nhiều PMNM được triển khai trong cơ quan Nhà nước theo Đề án 112 của Chính phủ về Tin học hóa hành chính Nhà nước. Khi đó, trong số 7 công ty tham gia xây dựng các dịch vụ cơ bản như hệ thống thư điện tử, xác thực chữ kí điện tử... có tới 6 công ty sử dụng PMNM. Tuy nhiên, sau khi Đề án 112 bị tạm dừng thì các hệ thống PMNM không còn kinh phí để duy trì sự sống. Hầu hết các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp đều được khuyến khích chuyển sang sử dụng hệ thống dựa vào phần mềm nguồn đóng như phần mềm Microsoft.


Câu chuyện cân đong lợi ích giữa phần mềm nguồn đóng với PMNM liên tục được đưa ra bàn thảo trong hàng loạt hội nghị, hội thảo sau này nhưng kết cục đều không thể thống nhất nên theo "đóng" hay "mở".


Đến tháng 3/2004, Thủ tướng kí Quyết định số 235 về ứng dụng PMNM tại Việt Nam giai đoạn 2004 - 2008 nhưng không thấy có hoạt động hiện thực hóa chủ trương trong quyết định này. Nhiều người ngán ngẩm cho rằng đây chỉ là một chính sách nằm trên giấy.


Những năm tiếp theo, phần mềm nguồn đóng, chủ yếu là phần mềm Microsoft, hoàn toàn chiếm giữ vai trò "át chủ bài" trên thị trường phần mềm Việt Nam. Tháng 5/2007, dư luận rộ lên câu chuyện Chính phủ kí kết với Microsoft mua 300.000 giấy phép sử dụng bộ phần mềm văn phòng Microsoft Office (MSO). Số tiền mua bản quyền không được công bố chính thức, song theo một số nguồn tin trên mạng thì giá trị khoảng 20 triệu USD (tương đương 400 tỉ đồng). Hàng loạt ý kiến phản đối chuyện chi quá nhiều ngân sách cho việc qua bản quyền Microsoft trong bối cảnh "bầu sữa" ngân sách ngày càng có xu hướng xẹp dần, kèm theo khuyến nghị rằng PMNM chính là "cứu cánh".


Tháng 12/2008, Bộ TT&TT ban hành Chỉ thị số 07 về đẩy mạnh sử dụng PMNM trong hoạt động của cơ quan Nhà nước. Cộng đồng PMNM Việt Nam lại có thêm hi vọng. Nhưng đến tháng 12/2012, theo báo cáo của Vụ CNTT, Bộ TT&TT thì hầu hết các mục tiêu đặt ra trong Chỉ thị 07 đều không đạt được. Một trong những nguyên nhân chính vẫn là không bố trí được kinh phí.


Trong khi đó, trước sức ép phải giảm tỉ lệ vi phạm bản quyền phần mềm, các cơ quan, tổ chức vẫn phải tiến hành mua bản quyền phần mềm nguồn đóng. Việc cùng lúc phải tính chuyện triển khai PMNM khi thiếu cả kinh nghiệm - vốn đầu tư - nhân lực và mua bản quyền phần mềm nguồn đóng để không bị "bêu tên" khiến nhiều địa phương, cơ quan Nhà nước lúng túng.


Mới đây, không ít cơ quan Nhà nước Việt Nam, điển hình như Bộ Giáo dục & Đào tạo lại vừa kí thỏa thuận hợp tác với Microsoft trong vòng 5 năm (2013 - 2018).


Trao đổi với ICTnews, ông Nguyễn Thế Hùng, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Phát triển nguồn mở Việt Nam (VINADES) chia sẻ: "Các doanh nghiệp PMNM cũng hơi nản trong việc tiếp cận với các cơ quan Nhà nước. Thực tế như phần mềm nguồn mở NukeViet được rất nhiều các cơ quan, tổ chức Nhà nước sử dụng, từ website cấp Bộ cho tới cổng thông tin cấp sở, chủ yếu sử dụng miễn phí và các đơn vị tự triển khai. Tuy nhiên, khi các đơn vị này có kinh phí nâng cấp, triển khai thì lại đi theo mô hình mua phần mềm nguồn đóng mặc dù PMNM tốt hơn, hiệu quả hơn. Những PMNM rất khó có cửa để theo các dự án như vậy của cơ quan Nhà nước".


Mong chờ cú hích thực sự về chính sách

Câu chuyện thiếu cơ chế, chính sách thực sự hỗ trợ phát triển PMNM nhiều năm qua đã được gắn với câu cửa miệng "biết rồi, khổ lắm, nói mãi", nhưng đến giờ chưa được khắc phục. Bộ TT&TT đã có dự kiến ban hành một số quy định như bổ sung tiêu chí sử dụng PMNM vào các đợt bình xét thi đua khen thưởng trong cơ quan Nhà nước hoặc cơ chế bắt buộc các máy trạm, máy chủ được mua mới trong cơ quan Nhà nước phải cài đặt sẵn PMNM theo Danh mục PMNM mà Bộ TT&TT ban hành,... Thế nhưng, đến giờ vẫn chưa thấy công bố chính thức về việc ban hành những quy định này.


Ông Nguyễn Thế Hùng nhận định: "Chưa có hành lang pháp lí cho việc mua dịch vụ CNTT trong khối Nhà nước đang là một trong những lực cản lớn đối với sự phát triển PMNM. Bởi kinh doanh PMNM chủ yếu là kinh doanh dịch vụ chứ không phải bán giấy phép sử dụng và doanh nghiệp PMNM đang rất khó khăn trong việc cung cấp dịch vụ cho khối cơ quan Nhà nước".


Ông Lê Trung Nghĩa, chuyên gia PMNM đề nghị cơ quan hoạch định chính sách sớm bổ sung, hoàn thiện hành lang pháp lí liên quan tới PMNM. Điển hình như định mức chi cho việc triển khai áp dụng PMNM thông qua các dịch vụ, hoặc định mức chi cho phát triển sản phẩm PMNM. Đặc biệt, cần xem xét các mô hình khoán chi phần mềm để loại bỏ sự bất bình đẳng trong phân bổ ngân sách chi tiêu CNTT cho phần mềm sở hữu độc quyền với PMNM.


Về phía các cơ quan, tổ chức cũng nên xác định rõ hơn lợi ích của việc sử dụng PMNM. Nếu còn băn khoăn, vướng mắc thì có thể liên hệ Câu lạc bộ Phần mềm tự do nguồn mở Việt Nam (VFOSSA) để được tư vấn miễn phí.


Theo ICTnews









Phan mem nguon mo van bi “bo roi”


ICTnews


Da phan may tinh trong cac co quan, to chuc van cai phan mem Windows. Khong it truong hop chi dung phan mem nguon mo (PMNM) khi khong co kinh phi dau tu, den luc co tien nang cap, trien khai ung dung CNTT lai dung tien do de mua phan mem nguon dong.


Anh


Lep ve trong cuoc dua khong can suc

Tu nam 2001, tai Viet Nam tung co kha nhieu PMNM duoc trien khai trong co quan Nha nuoc theo De an 112 cua Chinh phu ve Tin hoc hoa hanh chinh Nha nuoc. Khi do, trong so 7 cong ty tham gia xay dung cac dich vu co ban nhu he thong thu dien tu, xac thuc chu ki dien tu... co toi 6 cong ty su dung PMNM. Tuy nhien, sau khi De an 112 bi tam dung thi cac he thong PMNM khong con kinh phi de duy tri su song. Hau het cac co quan, to chuc, doanh nghiep deu duoc khuyen khich chuyen sang su dung he thong dua vao phan mem nguon dong nhu phan mem Microsoft.


Cau chuyen can dong loi ich giua phan mem nguon dong voi PMNM lien tuc duoc dua ra ban thao trong hang loat hoi nghi, hoi thao sau nay nhung ket cuc deu khong the thong nhat nen theo "dong" hay "mo".


Den thang 3/2004, Thu tuong ki Quyet dinh so 235 ve ung dung PMNM tai Viet Nam giai doan 2004 - 2008 nhung khong thay co hoat dong hien thuc hoa chu truong trong quyet dinh nay. Nhieu nguoi ngan ngam cho rang day chi la mot chinh sach nam tren giay.


Nhung nam tiep theo, phan mem nguon dong, chu yeu la phan mem Microsoft, hoan toan chiem giu vai tro "at chu bai" tren thi truong phan mem Viet Nam. Thang 5/2007, du luan ro len cau chuyen Chinh phu ki ket voi Microsoft mua 300.000 giay phep su dung bo phan mem van phong Microsoft Office (MSO). So tien mua ban quyen khong duoc cong bo chinh thuc, song theo mot so nguon tin tren mang thi gia tri khoang 20 trieu USD (tuong duong 400 ti dong). Hang loat y kien phan doi chuyen chi qua nhieu ngan sach cho viec qua ban quyen Microsoft trong boi canh "bau sua" ngan sach ngay cang co xu huong xep dan, kem theo khuyen nghi rang PMNM chinh la "cuu canh".


Thang 12/2008, Bo TT&TT ban hanh Chi thi so 07 ve day manh su dung PMNM trong hoat dong cua co quan Nha nuoc. Cong dong PMNM Viet Nam lai co them hi vong. Nhung den thang 12/2012, theo bao cao cua Vu CNTT, Bo TT&TT thi hau het cac muc tieu dat ra trong Chi thi 07 deu khong dat duoc. Mot trong nhung nguyen nhan chinh van la khong bo tri duoc kinh phi.


Trong khi do, truoc suc ep phai giam ti le vi pham ban quyen phan mem, cac co quan, to chuc van phai tien hanh mua ban quyen phan mem nguon dong. Viec cung luc phai tinh chuyen trien khai PMNM khi thieu ca kinh nghiem - von dau tu - nhan luc va mua ban quyen phan mem nguon dong de khong bi "beu ten" khien nhieu dia phuong, co quan Nha nuoc lung tung.


Moi day, khong it co quan Nha nuoc Viet Nam, dien hinh nhu Bo Giao duc & Dao tao lai vua ki thoa thuan hop tac voi Microsoft trong vong 5 nam (2013 - 2018).


Trao doi voi ICTnews, ong Nguyen The Hung, Tong Giam doc Cong ty Co phan Phat trien nguon mo Viet Nam (VINADES) chia se: "Cac doanh nghiep PMNM cung hoi nan trong viec tiep can voi cac co quan Nha nuoc. Thuc te nhu phan mem nguon mo NukeViet duoc rat nhieu cac co quan, to chuc Nha nuoc su dung, tu website cap Bo cho toi cong thong tin cap so, chu yeu su dung mien phi va cac don vi tu trien khai. Tuy nhien, khi cac don vi nay co kinh phi nang cap, trien khai thi lai di theo mo hinh mua phan mem nguon dong mac du PMNM tot hon, hieu qua hon. Nhung PMNM rat kho co cua de theo cac du an nhu vay cua co quan Nha nuoc".


Mong cho cu hich thuc su ve chinh sach

Cau chuyen thieu co che, chinh sach thuc su ho tro phat trien PMNM nhieu nam qua da duoc gan voi cau cua mieng "biet roi, kho lam, noi mai", nhung den gio chua duoc khac phuc. Bo TT&TT da co du kien ban hanh mot so quy dinh nhu bo sung tieu chi su dung PMNM vao cac dot binh xet thi dua khen thuong trong co quan Nha nuoc hoac co che bat buoc cac may tram, may chu duoc mua moi trong co quan Nha nuoc phai cai dat san PMNM theo Danh muc PMNM ma Bo TT&TT ban hanh,... The nhung, den gio van chua thay cong bo chinh thuc ve viec ban hanh nhung quy dinh nay.


Ong Nguyen The Hung nhan dinh: "Chua co hanh lang phap li cho viec mua dich vu CNTT trong khoi Nha nuoc dang la mot trong nhung luc can lon doi voi su phat trien PMNM. Boi kinh doanh PMNM chu yeu la kinh doanh dich vu chu khong phai ban giay phep su dung va doanh nghiep PMNM dang rat kho khan trong viec cung cap dich vu cho khoi co quan Nha nuoc".


Ong Le Trung Nghia, chuyen gia PMNM de nghi co quan hoach dinh chinh sach som bo sung, hoan thien hanh lang phap li lien quan toi PMNM. Dien hinh nhu dinh muc chi cho viec trien khai ap dung PMNM thong qua cac dich vu, hoac dinh muc chi cho phat trien san pham PMNM. Dac biet, can xem xet cac mo hinh khoan chi phan mem de loai bo su bat binh dang trong phan bo ngan sach chi tieu CNTT cho phan mem so huu doc quyen voi PMNM.


Ve phia cac co quan, to chuc cung nen xac dinh ro hon loi ich cua viec su dung PMNM. Neu con ban khoan, vuong mac thi co the lien he Cau lac bo Phan mem tu do nguon mo Viet Nam (VFOSSA) de duoc tu van mien phi.


Theo ICTnews


Phần mềm nguồn mở vẫn bị “bỏ rơi”

ICTnews
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá