Sự thật về "nghiên cứu" cảnh báo nguy cơ lây nhiễm COVID-19 khi chạy bộ, đạp xe

Đó không phải là một nghiên cứu khoa học, và không có ý nghĩa dịch tễ.


Trên các mạng xã hội như Facebook, Twitter và Reddit đang lan truyền một bức ảnh mô phỏng, ngụ ý virus corona có thể lan truyền xa hơn khoảng cách 2 mét khi bạn tập thể dục cùng người bệnh, cụ thể là khi bạn đi bộ, chạy hoặc đạp xe phía sau họ.


Bức ảnh này bắt nguồn từ một bài báo tiếng Hà Lan, và blog của một doanh nhân có tên Jurgen Thoelen trên trang Medium với tiêu đề: "Nghiên cứu của Bỉ và Hà Lan: Tại sao trong đại dịch COVID-19, bạn không nên đi bộ, chạy hoặc đạp xe phía sau một người khác".


Thoelen cho biết anh đã trích dẫn kết quả từ một "nghiên cứu" của Đại học KU Leuven và Đại học Công nghệ Eindhoven, chứng minh những người đi bộ, chạy bộ hoặc đạp xe có thể hít phải giọt bắn của người đi phía trước mình ngay cả khi đã giữ khoảng cách 1-2 mét.


Nhưng sự thật của "nghiên cứu" này là gì? Một số nhà khoa học cho biết đó không phải là một nghiên cứu khoa học, và việc một doanh nhân diễn giải "nghiên cứu" này cho công chúng đã khiến mọi người hiểu sai về nó.


Sự thật về nghiên cứu cảnh báo nguy cơ lây nhiễm COVID-19 khi chạy bộ, đạp xe - Ảnh 1.

Một mô phỏng đã bị hiểu sai


Các video mô phỏng được thực hiện bởi một nhóm 4 nhà khoa học đang công tác tại Đại học KU Leuven và Đại học Công nghệ Eindhoven, dẫn đầu bởi giáo sư Bert Blocken, một kỹ sư có chuyên môn về khí động lực học thể thao và không phải một bác sĩ, nhà nghiên cứu y sinh hay virus học.


"Khi bạn di chuyển, đi xe đạp hoặc đi bộ, bạn thực sự đang tạo ra một luồng khí phía sau thường được gọi là slipstream", tờ báo Hà Lan trích lời giáo sư Bert Blocken cho biết. "Thông thường trong thể thao, các vận động viên chạy bộ và đạp xe [phía sau] thường lợi dụng dòng slipstream của người phía trước để đi nhanh hơn".


Tuy nhiên, chính các dòng slipstream cũng sẽ phát tán những đám mây giọt bắn khi người phía trước thở, ho hoặc hắt hơi. Và người ở phía sau họ sẽ có nguy cơ hít phải chúng.


Để đánh giá tác động của các dòng slipstream đối với những người tập thể dục cùng nhau, giáo sư Bert Blocken đã chạy thử một mô phỏng trên máy tính. Và kết quả như bạn có thể thấy trong video dưới đây:


Đám mây giọt bắn trong kịch bản bạn đi bộ với tốc độ 4km/h


Đám mây giọt bắn có thể được nhìn thấy rõ, chúng kéo dài về phía sau người đi bộ, ngay cả khi tốc độ chỉ là 4 km/h. Các giọt bắn lớn nhất (màu đỏ) khi người đi bộ hắt hơi hoặc ho. Nhưng trong hơi thở của họ cũng chứa các giọt bắn nhỏ.


Các chấm đỏ trên hình ảnh đại diện cho các giọt bắn lớn nhất. Giáo sư Bert Blocken cho biết khi chạy qua đám mây đó, chúng vẫn có thể rơi vào quần áo của bạn.


Dựa trên mô phỏng của mình, ông khuyến cáo nếu bạn chọn ra ngoài tập thể dục trong đại dịch COVID-19, hãy đi bộ cách người phía trước ít nhất 4 mét. Khoảng cách nên là 10 mét nếu bạn chạy bộ cùng họ, và 20 mét nếu bạn đi xe đạp.


Jurgen Thoelen đã chộp lấy ý này của ông để đưa vào bài viết trên Medium của mình. Từ đó, phiên bản tiếng Anh và bức ảnh đã lan truyền khắp các mạng xã hội Reddit, Twitter và Facebook. Và mọi người cảm thấy họ không nên ra ngoài tập thể dục nữa, bởi các khoảng cách mà giáo sư Bert Blocken khuyến cáo dường như bất khả thi trong các đô thị.


Sự thật về nghiên cứu cảnh báo nguy cơ lây nhiễm COVID-19 khi chạy bộ, đạp xe - Ảnh 3.

Tác giả của "nghiên cứu" đã lên tiếng đính chính


Khi thấy mô phỏng của mình lan truyền với những thông điệp sai lầm, giáo sư Bert Blocken đã phải (có thể hiểu đơn giản là một bài đính chính thông tin dễ gây hiểu lầm trên truyền thông).


Trong bài đính chính, giáo sư Bert Blocken thừa nhận các khuyến cáo của ông chỉ dựa trên mô phỏng về khí động học. Bởi không phải là một nhà virus học, giáo sư Bert Blocken không chắc chắn bạn có nguy cơ nhiễm COVID-19 nếu không tuân thủ nguyên tắc này hay không.


Mô phỏng của ông còn thiếu một số biến số, chẳng hạn như tốc độ bay hơi của giọt bắn dưới điều kiện nhiệt độ, độ ẩm ngoài trời, khả năng virus bị giết chết dưới ánh nắng hoặc tải lượng của chúng trong các giọt bắn của người bệnh COVID-19 khi họ đi tập thể dục. Thường những người bệnh còn có thể đi tập thể dục, nghĩa là họ không có triệu chứng và triệu chứng nhẹ.


Thậm chí, giáo sư Bert Blocken chưa xuất bản bất kỳ một kết quả khoa học nào từ mô phỏng của ông. Vì vậy, nó không phải là một bằng chứng để khuyến cáo mọi người không nên ra ngoài tập thể dục trong đại dịch COVID-19.


"Hầu hết mọi người hiểu thông điệp theo hướng tích cực, nhưng đã có hai quan niệm sai lầm. Một quan niệm sai lầm là chúng tôi đưa ra tuyên bố về virus học. Chúng tôi chỉ kiểm tra mối liên hệ giữa khoảng cách với sự tiếp xúc của các giọt bắn.


Đó là khí động học: Các giọt bắn sẽ hoạt động trong luồng không khí như thế nào? Tôi đã không đưa ra bất kỳ tuyên bố nào về tỷ lệ lây nhiễm sẽ cao hơn hoặc thấp hơn", giáo sư Bert Blocken nói với tờ Independent.


"Một số người đã nói rằng tôi có ý khuyên họ không nên ra ngoài, chạy bộ hoặc đạp xe, điều này trái ngược với ý định của tôi. Bản thân tôi là một tay đua xe đạp kỳ cựu. Mọi người nên ra ngoài, nhưng họ nên cẩn thận. Nếu bạn di chuyển quá gần người khác, hãy tránh xa luồng slipstream của họ".


Sự thật về nghiên cứu cảnh báo nguy cơ lây nhiễm COVID-19 khi chạy bộ, đạp xe - Ảnh 4.

Giáo sư Bert Blocken, một kỹ sư có chuyên môn về khí động lực học thể thao và không phải một bác sĩ, nhà nghiên cứu y sinh hay virus học.


Giáo sư Bert Blocken thừa nhận rằng mình đã cố tình đảo ngược quy trình công bố khoa học. Ông đã nói chuyện với một phóng viên của tờ báo Hà Lan, trước khi nghiên cứu của mình được gửi bình duyệt, thậm chí đăng tải trên một tạp chí trước xuất bản, cho phép các nhà khoa học khác phản biện nó.


Quy trình đáng lẽ ra phải được thực hiện ngược lại.


Một số chỉ trích từ các nhà khoa học khác


William Hanage, một nhà dịch tễ học tại Trung tâm Động lực học truyền nhiễm của Harvard cho biết bởi giáo sư Bert Blocken đã đảo ngược quy trình công bố nghiên cứu khoa học, nó đã tạo ra một hiệu ứng độc hại cho xã hội.


Điều đó thậm chí đã khiến Hanage "sôi máu lên". Các nhà nghiên cứu dịch tễ và virus học hiện cho thấy virus corona có độ lây nhiễm thấp hơn khi ở ngoài trời. Các giọt bắn của người bệnh mang virus, nhưng nó không có nghĩa là bất cứ ai tiếp xúc với một giọt bắn cũng sẽ đều bị lây bệnh.


Sự truyền nhiễm COVID-19 phụ thuộc vào một loạt các yếu tố; các nhà khoa học tin rằng một trong những yếu tố quan trọng trong số này là tải lượng virus, một thước đo xem có bao nhiêu hạt virus trong mỗi giọt bắn.


"Về mặt dịch tễ học, vị trí của các giọt bắn có ý nghĩa ít hơn nhiều so với tải lượng virus được truyền qua con đường này", Hanage nói. "Lời khuyên về giữ khoảng cách vật lý thực sự chỉ giúp làm GIẢM nguy cơ lây truyền thay vì loại bỏ nó hoàn toàn".


Sự thật về nghiên cứu cảnh báo nguy cơ lây nhiễm COVID-19 khi chạy bộ, đạp xe - Ảnh 5.

William Hanage, phó giáo sư dịch tễ học tại Trung tâm Động lực học truyền nhiễm của Harvard cho biết "nghiên cứu" của giáo sư Bert Blocken là một thông tin độc hại.


Hanage cho biết rằng các nghiên cứu như của giáo sư Bert Blocken "không thực sự hữu ích trên góc nhìn của các nhà dịch tễ học". Nhưng nó lại đang được lan truyền mạnh trên các phương tiện truyền thông, và mọi người đều hiểu sai về nó, Hanage đã phải gác lại nghiên cứu dịch tễ của mình để cảnh báo về "nghiên cứu" này.


Suy cho cùng, các thông tin khoa học trong đại dịch COVID-19 luôn cần phải được kiểm chứng bởi các chuyên gia, nhà nghiên cứu virus học và dịch tễ, thay vì các doanh nhân hay một nhà nghiên cứu trong lĩnh vực khác. Nếu không, chúng rất dễ bị diễn giải nhầm.


Tham khảo Brusselstimes, Vice, Independent



Lấy link







Su that ve "nghien cuu" canh bao nguy co lay nhiem COVID-19 khi chay bo, dap xe


Do khong phai la mot nghien cuu khoa hoc, va khong co y nghia dich te.


Tren cac mang xa hoi nhu Facebook, Twitter va Reddit dang lan truyen mot buc anh mo phong, ngu y virus corona co the lan truyen xa hon khoang cach 2 met khi ban tap the duc cung nguoi benh, cu the la khi ban di bo, chay hoac dap xe phia sau ho.


Buc anh nay bat nguon tu mot bai bao tieng Ha Lan, va blog cua mot doanh nhan co ten Jurgen Thoelen tren trang Medium voi tieu de: "Nghien cuu cua Bi va Ha Lan: Tai sao trong dai dich COVID-19, ban khong nen di bo, chay hoac dap xe phia sau mot nguoi khac".


Thoelen cho biet anh da trich dan ket qua tu mot "nghien cuu" cua Dai hoc KU Leuven va Dai hoc Cong nghe Eindhoven, chung minh nhung nguoi di bo, chay bo hoac dap xe co the hit phai giot ban cua nguoi di phia truoc minh ngay ca khi da giu khoang cach 1-2 met.


Nhung su that cua "nghien cuu" nay la gi? Mot so nha khoa hoc cho biet do khong phai la mot nghien cuu khoa hoc, va viec mot doanh nhan dien giai "nghien cuu" nay cho cong chung da khien moi nguoi hieu sai ve no.


Su that ve nghien cuu canh bao nguy co lay nhiem COVID-19 khi chay bo, dap xe - Anh 1.

Mot mo phong da bi hieu sai


Cac video mo phong duoc thuc hien boi mot nhom 4 nha khoa hoc dang cong tac tai Dai hoc KU Leuven va Dai hoc Cong nghe Eindhoven, dan dau boi giao su Bert Blocken, mot ky su co chuyen mon ve khi dong luc hoc the thao va khong phai mot bac si, nha nghien cuu y sinh hay virus hoc.


"Khi ban di chuyen, di xe dap hoac di bo, ban thuc su dang tao ra mot luong khi phia sau thuong duoc goi la slipstream", to bao Ha Lan trich loi giao su Bert Blocken cho biet. "Thong thuong trong the thao, cac van dong vien chay bo va dap xe [phia sau] thuong loi dung dong slipstream cua nguoi phia truoc de di nhanh hon".


Tuy nhien, chinh cac dong slipstream cung se phat tan nhung dam may giot ban khi nguoi phia truoc tho, ho hoac hat hoi. Va nguoi o phia sau ho se co nguy co hit phai chung.


De danh gia tac dong cua cac dong slipstream doi voi nhung nguoi tap the duc cung nhau, giao su Bert Blocken da chay thu mot mo phong tren may tinh. Va ket qua nhu ban co the thay trong video duoi day:


Dam may giot ban trong kich ban ban di bo voi toc do 4km/h


Dam may giot ban co the duoc nhin thay ro, chung keo dai ve phia sau nguoi di bo, ngay ca khi toc do chi la 4 km/h. Cac giot ban lon nhat (mau do) khi nguoi di bo hat hoi hoac ho. Nhung trong hoi tho cua ho cung chua cac giot ban nho.


Cac cham do tren hinh anh dai dien cho cac giot ban lon nhat. Giao su Bert Blocken cho biet khi chay qua dam may do, chung van co the roi vao quan ao cua ban.


Dua tren mo phong cua minh, ong khuyen cao neu ban chon ra ngoai tap the duc trong dai dich COVID-19, hay di bo cach nguoi phia truoc it nhat 4 met. Khoang cach nen la 10 met neu ban chay bo cung ho, va 20 met neu ban di xe dap.


Jurgen Thoelen da chop lay y nay cua ong de dua vao bai viet tren Medium cua minh. Tu do, phien ban tieng Anh va buc anh da lan truyen khap cac mang xa hoi Reddit, Twitter va Facebook. Va moi nguoi cam thay ho khong nen ra ngoai tap the duc nua, boi cac khoang cach ma giao su Bert Blocken khuyen cao duong nhu bat kha thi trong cac do thi.


Su that ve nghien cuu canh bao nguy co lay nhiem COVID-19 khi chay bo, dap xe - Anh 3.

Tac gia cua "nghien cuu" da len tieng dinh chinh


Khi thay mo phong cua minh lan truyen voi nhung thong diep sai lam, giao su Bert Blocken da phai (co the hieu don gian la mot bai dinh chinh thong tin de gay hieu lam tren truyen thong).


Trong bai dinh chinh, giao su Bert Blocken thua nhan cac khuyen cao cua ong chi dua tren mo phong ve khi dong hoc. Boi khong phai la mot nha virus hoc, giao su Bert Blocken khong chac chan ban co nguy co nhiem COVID-19 neu khong tuan thu nguyen tac nay hay khong.


Mo phong cua ong con thieu mot so bien so, chang han nhu toc do bay hoi cua giot ban duoi dieu kien nhiet do, do am ngoai troi, kha nang virus bi giet chet duoi anh nang hoac tai luong cua chung trong cac giot ban cua nguoi benh COVID-19 khi ho di tap the duc. Thuong nhung nguoi benh con co the di tap the duc, nghia la ho khong co trieu chung va trieu chung nhe.


Tham chi, giao su Bert Blocken chua xuat ban bat ky mot ket qua khoa hoc nao tu mo phong cua ong. Vi vay, no khong phai la mot bang chung de khuyen cao moi nguoi khong nen ra ngoai tap the duc trong dai dich COVID-19.


"Hau het moi nguoi hieu thong diep theo huong tich cuc, nhung da co hai quan niem sai lam. Mot quan niem sai lam la chung toi dua ra tuyen bo ve virus hoc. Chung toi chi kiem tra moi lien he giua khoang cach voi su tiep xuc cua cac giot ban.


Do la khi dong hoc: Cac giot ban se hoat dong trong luong khong khi nhu the nao? Toi da khong dua ra bat ky tuyen bo nao ve ty le lay nhiem se cao hon hoac thap hon", giao su Bert Blocken noi voi to Independent.


"Mot so nguoi da noi rang toi co y khuyen ho khong nen ra ngoai, chay bo hoac dap xe, dieu nay trai nguoc voi y dinh cua toi. Ban than toi la mot tay dua xe dap ky cuu. Moi nguoi nen ra ngoai, nhung ho nen can than. Neu ban di chuyen qua gan nguoi khac, hay tranh xa luong slipstream cua ho".


Su that ve nghien cuu canh bao nguy co lay nhiem COVID-19 khi chay bo, dap xe - Anh 4.

Giao su Bert Blocken, mot ky su co chuyen mon ve khi dong luc hoc the thao va khong phai mot bac si, nha nghien cuu y sinh hay virus hoc.


Giao su Bert Blocken thua nhan rang minh da co tinh dao nguoc quy trinh cong bo khoa hoc. Ong da noi chuyen voi mot phong vien cua to bao Ha Lan, truoc khi nghien cuu cua minh duoc gui binh duyet, tham chi dang tai tren mot tap chi truoc xuat ban, cho phep cac nha khoa hoc khac phan bien no.


Quy trinh dang le ra phai duoc thuc hien nguoc lai.


Mot so chi trich tu cac nha khoa hoc khac


William Hanage, mot nha dich te hoc tai Trung tam Dong luc hoc truyen nhiem cua Harvard cho biet boi giao su Bert Blocken da dao nguoc quy trinh cong bo nghien cuu khoa hoc, no da tao ra mot hieu ung doc hai cho xa hoi.


Dieu do tham chi da khien Hanage "soi mau len". Cac nha nghien cuu dich te va virus hoc hien cho thay virus corona co do lay nhiem thap hon khi o ngoai troi. Cac giot ban cua nguoi benh mang virus, nhung no khong co nghia la bat cu ai tiep xuc voi mot giot ban cung se deu bi lay benh.


Su truyen nhiem COVID-19 phu thuoc vao mot loat cac yeu to; cac nha khoa hoc tin rang mot trong nhung yeu to quan trong trong so nay la tai luong virus, mot thuoc do xem co bao nhieu hat virus trong moi giot ban.


"Ve mat dich te hoc, vi tri cua cac giot ban co y nghia it hon nhieu so voi tai luong virus duoc truyen qua con duong nay", Hanage noi. "Loi khuyen ve giu khoang cach vat ly thuc su chi giup lam GIAM nguy co lay truyen thay vi loai bo no hoan toan".


Su that ve nghien cuu canh bao nguy co lay nhiem COVID-19 khi chay bo, dap xe - Anh 5.

William Hanage, pho giao su dich te hoc tai Trung tam Dong luc hoc truyen nhiem cua Harvard cho biet "nghien cuu" cua giao su Bert Blocken la mot thong tin doc hai.


Hanage cho biet rang cac nghien cuu nhu cua giao su Bert Blocken "khong thuc su huu ich tren goc nhin cua cac nha dich te hoc". Nhung no lai dang duoc lan truyen manh tren cac phuong tien truyen thong, va moi nguoi deu hieu sai ve no, Hanage da phai gac lai nghien cuu dich te cua minh de canh bao ve "nghien cuu" nay.


Suy cho cung, cac thong tin khoa hoc trong dai dich COVID-19 luon can phai duoc kiem chung boi cac chuyen gia, nha nghien cuu virus hoc va dich te, thay vi cac doanh nhan hay mot nha nghien cuu trong linh vuc khac. Neu khong, chung rat de bi dien giai nham.


Tham khao Brusselstimes, Vice, Independent



Lay link

Sự thật về "nghiên cứu" cảnh báo nguy cơ lây nhiễm COVID-19 khi chạy bộ, đạp xe

Đó không phải là một nghiên cứu khoa học, và không có ý nghĩa dịch tễ.
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá: