[Infographic] Đây là kịch bản mà Covid-19 có thể kết thúc nhanh nhất với tỷ lệ tử vong thấp nhất

Muốn vậy, chúng ta phải cách ly hiệu quả và triệt để những người nghi nhiễm bệnh.


Khi các chính phủ và cơ quan y tế trên toàn thế giới đang làm mọi cách để ngăn chặn sự lây lan của dịch bệnh Covid-19, một số nhà nghiên cứu đã thu thập dữ liệu để xây dựng một kịch bản chấm dứt của dịch bệnh.


Dựa vào số ca nhiễm mới mỗi ngày, số ca tử vong và sự hiệu quả của các biện pháp như cách ly kiểm dịch, họ có thể xây dựng một mô hình trên máy tính để nhìn thấy trước tương lai của dịch bệnh, cách nó phát triển, suy yếu và đi đến kết thúc.


Một trong số các kịch bản đó cho thấy số lượng các ca nhiễm bệnh có thể đạt đỉnh trong vòng tháng này. Bài viết dưới đây sẽ trình bày một mô hình đơn giản hóa, dự đoán cách mà dịch Covid-19 có thể kết thúc nhanh nhất với tỷ lệ tử vong thấp nhất.


Nhưng để hiểu được các mô hình này, trước khi xem bạn cần biết những số thông số cơ bản của nó.


[Infographic] Đây là kịch bản mà Covid-19 có thể kết thúc nhanh nhất với tỷ lệ tử vong thấp nhất - Ảnh 1.

Các mô phỏng dưới đây đều được thực hiện trong một quần thể dân số 4.000 người. Những người nhiễm bệnh được mô phỏng bằng dấu chấm đỏ. Những người tử vong được thể hiện bằng dấu chấm đen. Và những người được chữa khỏi sẽ là dấu chấm xanh.


Bạn có thể theo dõi quá trình diễn biến và lây lan của bệnh theo ngày hiện thị. Trong đó, có hai thông số mà bạn cần để ý.


Đó là hệ số lây truyền cơ bản (R0) – hiểu một cách đơn giản đó là số người trung bình sẽ lây bệnh từ một người nhiễm duy nhất trước đó. Với dịch Covid-19, các nhà khoa học cho biết R0 của nó là 2,3. Điều đó có nghĩa là trung bình một người nhiễm bệnh sẽ lây cho 2,3 người khác.


Ngoài R0 là con số trung bình cố định, tốc độ lây nhiễm của dịch bệnh còn được biểu thị qua Re – là hệ số lây truyền hiệu quả, cũng tính bằng trung bình số người nhiễm bệnh từ một người mới, nhưng chỉ tại một thời điểm nhất định trong dịch.


Có thể hiểu rằng, Re là biến thiên của R0 và nó luôn thay đổi cho tới khi nhỏ hơn 1 - điều đó có nghĩa là một người mắc bệnh nhiều khả năng sẽ không lây cho ai được nữa, dịch bệnh khi đó sẽ chấm dứt.


*Cập nhật những tin tức mới nhất về dịch Covid-19 trên thế giới tại đây.


[Infographic] Đây là kịch bản mà Covid-19 có thể kết thúc nhanh nhất với tỷ lệ tử vong thấp nhất - Ảnh 2.

Và trong khi xem, bạn có thể sẽ hỏi tại sao có những lỗ hổng màu trắng trong mô hình này, đó là tượng trưng cho một bộ phận dân số may mắn không hề bị nhiễm bệnh từ ai. Có nhiều nguyên nhân có thể xảy ra, nhưng về cơ bản là họ không tiếp xúc với những người bị nhiễm bệnh.


Một số người như bác sĩ hoặc y tá có thể tiếp xúc với hàng trăm người bệnh một ngày trong dịch bệnh. Một số người có nguy cơ lớn khi tiếp xúc nhiều người khác là tiếp viên, lễ tân hoặc người thu ngân. Nhưng trong dân số cũng có những người đơn giản ít tiếp xúc, họ chỉ ở nhà và không đi đâu cả cho đến khi dịch bệnh kết thúc, và bởi vậy, họ sẽ được bảo vệ.


Mô phỏng dịch Covid-19


Bây giờ, hãy bắt đầu với mô phỏng kịch bản một quần thể 4.000 người dân trong dịch Covid-19. Hệ số lây truyền cơ bản là 2,3 và toàn bộ dân số này rất nhạy cảm. Họ không được bảo vệ bằng bất kỳ biện pháp nào bao gồm cách ly những người nghi nhiễm, rửa tay, đeo khẩu trang hay tiêm vắc-xin:


[Infographic] Đây là kịch bản mà Covid-19 có thể kết thúc nhanh nhất với tỷ lệ tử vong thấp nhất - Ảnh 3.

Bạn có thể thấy, trong kịch bản này, dịch bệnh đã lây lan nhanh chóng, nó đạt đỉnh sau khoảng 2 tháng, ở ngày thứ 70 với hơn 1.000 người nhiễm bệnh. Nhưng cũng ở đỉnh dịch đó, hệ số lây truyền hiệu quả Re đã giảm từ 2,3 xuống còn 1,1.


Sau đó, nó tiếp tục giảm xuống 0,5 vào ngày thứ 77, kết quả là lúc số ca nhiễm đã giảm xuống chỉ còn một phần ba. Dịch bệnh kết thúc ở ngày thứ 84 khi không còn ai lây nhiễm cho người khác, Re lúc này là 0,3.


Nhưng đó không phải là vì chúng ta đã chiến thắng dịch bệnh, mà là vì gần như tất cả mọi người đã nhiễm virus. Một tỷ lệ 2,25% dân số đã tử vong và tất cả những người nhiễm bệnh khác đã được chữa khỏi tạo ra miễn dịch cộng đồng bảo vệ một lượng nhỏ dân số khác an toàn.


Điều đáng nói là ở chỗ, kịch bản này được áp dụng cho một quần thể kín với 4.000 người. Nếu những người này không được cách ly, một người nhiễm bệnh trong số họ có thể đi tới nơi khác và tạo ra một mô hình lây nhiễm tương tự ở quần thể mới.


Dịch bệnh khi đó sẽ chỉ kết thúc khi gần như tất cả mọi người ở mọi quần thể đã bị nhiễm bệnh, hoặc họ sẽ chết hoặc sẽ được chữa khỏi để tạo ra miễn dịch cộng đồng. Tổng con số tử vong khi đó sẽ rất lớn.


So sánh với một dịch bệnh bùng phát cao...


David Fisman, một nhà dịch tễ học và bác sĩ về bệnh truyền nhiễm tại Đại học Y tế Công cộng thuộc Đại học Toronto cho biết: "Chỉ số R0 càng cao, một dịch bệnh sẽ càng bùng phát nhanh chóng". Cùng với một đồng nghiệp của mình Ashleigh R. Tuite, Fisman đã xây dựng một mô hình tính toán hệ số R0 cho dịch Covid-19.


Tuy nhiên R0 của dịch bệnh này thực sự còn rất thấp để gây ra một đợt bùng phát cao. Muốn biết một dịch bệnh bùng phát cao sẽ diễn ra như thế nào, bạn phải so sánh nó với sởi, với hệ số R0 có thể lên tới 18. Nghĩa là một người mắc sởi sẽ lây trung bình cho 18 người khác. Hãy xem điều gì đã xảy ra khi đó:


[Infographic] Đây là kịch bản mà Covid-19 có thể kết thúc nhanh nhất với tỷ lệ tử vong thấp nhất - Ảnh 5.

Để có thể ngăn chặn được những dịch bệnh bùng phát cao như thế này, con người cần đến một thứ vũ khí mạnh mẽ: vắc-xin. Tổ chức Y tế Thế giới cho biết tiêm vắc-xin là một biện pháp phòng ngừa dịch sởi hiệu quả. Tuy nhiên, các phong trào chống vắc-xin trong những năm gần đây đã khiến số lượng trẻ được tiêm phòng sởi giảm xuống. Năm 2018, chỉ có 86% trẻ em dưới 2 tuổi trên toàn thế giới được tiêm vắc-xin phòng sởi.


Và dịch sởi khi đó đã tấn công lại Châu Âu và Mỹ, nơi sởi từng là căn bệnh gần được xóa sổ hoàn toàn. Kịch bản mà bạn vừa xem trên đây là quần thể 4.000 dân số không được tiêm phòng sởi. Chỉ mất 48 ngày để nó lây nhiễm cho toàn bộ và giết chết 47 người.


... và một bệnh ít truyền nhiễm nhưng có tỷ lệ tử vong cao


Có một sự thật rằng, có những căn bệnh có hệ số lây truyền cơ bản R0 thấp, nhưng tỷ lệ tử vong của nó lại cao. Đó là những căn bệnh nguy hiểm từng gây ra đại dịch toàn cầu như Ebola.


Trong đợt bùng phát năm 2015, hệ số lây truyền của Ebola chỉ nhỏ hơn 2, vì bệnh truyền qua đường máu sẽ khó khăn hơn lây qua đường hô hấp. Tuy nhiên, Ebola có thể giết chết tới một nửa số người nhiễm phải nó, tỷ lệ tử vong lúc này cao hơn rất nhiều so với Covid-19 hay sởi.


[Infographic] Đây là kịch bản mà Covid-19 có thể kết thúc nhanh nhất với tỷ lệ tử vong thấp nhất - Ảnh 6.

Mô phỏng này cho thấy một quần thể 4.000 người cũng không được bảo vệ bằng bất kỳ biện pháp nào. Dịch bệnh cũng sẽ kết thúc chỉ khi nó lây nhiễm gần như tất cả mọi người, nhưng bởi R0 thấp hơn, nó sẽ mất thời gian lâu hơn. Phải tới ngày thứ 224 dịch bệnh mới kết thúc, khi Re giảm xuống mức 0,4.


Làm chậm sự lây lan bằng các biện pháp bảo vệ bản thân


Trở lại với dịch Covid-19, kịch bản dưới đây cũng là mô phỏng một quần thế 4.000 người. Tuy nhiên, một phần ba trong số họ đã thực hành các biện pháp bảo vệ bản thân (được mô phỏng bằng chấm màu vàng) như rửa tay thường xuyên, đeo khẩu trang khi tiếp xúc với những người nghi nhiễm bệnh.


[Infographic] Đây là kịch bản mà Covid-19 có thể kết thúc nhanh nhất với tỷ lệ tử vong thấp nhất - Ảnh 7.

Kết quả là sự lây lan của Covid-19 đã chậm lại. Mặc dù số người nhiễm bệnh vẫn cao, nhưng chúng ta đã có thêm thời gian để chuẩn bị và đối phó với nó. Số người tử vong vì vậy giảm xuống chỉ còn một nửa, 50 người tương ứng với 1,25%.


Kịch bản tốt nhất: Kiểm dịch và cách ly hiệu quả


Đây chính xác là những gì mà Trung Quốc và toàn thế giới đang cố gắng thực hiện. Kịch bản này là những gì chúng ta đang hướng tới. Những người nhiễm bệnh và nghi nhiễm được cách ly một cách hiệu quả và triệt để, những thành phố tâm dịch được phong tỏa để không làm lây lan bệnh ra ngoài.


Mặc dù hệ số R0 trong quần thể vẫn là 2,4, nhưng nhờ vào biện pháp cách ly kiểm dịch, chúng ta đã có thể ngăn chặn sự lây lan của nó. Lúc này, dịch bệnh có thể được nhanh chóng dập tắt, sau khi số ít trường hợp đầu tiên được phát hiện và chữa khỏi.


[Infographic] Đây là kịch bản mà Covid-19 có thể kết thúc nhanh nhất với tỷ lệ tử vong thấp nhất - Ảnh 8.

Nhưng phong tỏa và cách ly kiểm dịch phải được thực hiện từ đầu tới cuối, cho đến khi không còn bất kỳ ai trong vòng tròn này có thể phát bệnh hay tái phát để lây nhiễm cho quần thể bên ngoài được nữa.


Thực ra mà nói, khi dịch bệnh bùng phát ở Vũ Hán Trung Quốc, việc cách ly và phong tỏa đã được thực hiện quá muộn, tạo cơ hội cho Covid-19 lan ra nhiều nơi khác.


Nhưng chúng ta có thể hi vọng rằng, với những sự chuản bị tốt nhất và sự cảnh giác cao độ, từ giờ trở đi, các điểm nóng mới có thể cách ly những người nghi nhiễm hiệu quả theo kịch bản này. Nếu vậy, chúng ta vẫn có khả năng cao sẽ chiến thắng Covid-19.


[Infographic] Đây là kịch bản mà Covid-19 có thể kết thúc nhanh nhất với tỷ lệ tử vong thấp nhất - Ảnh 10.

Tham khảo Washingtonpost


Chuyên gia y tế Mỹ cho rằng Trung Quốc đã hành động đúng trong việc làm chậm làn sóng lây lan của Covid-19


Theo Trí Thức Trẻ Link bài gốc Copy link







[Infographic] Day la kich ban ma Covid-19 co the ket thuc nhanh nhat voi ty le tu vong thap nhat


Muon vay, chung ta phai cach ly hieu qua va triet de nhung nguoi nghi nhiem benh.


Khi cac chinh phu va co quan y te tren toan the gioi dang lam moi cach de ngan chan su lay lan cua dich benh Covid-19, mot so nha nghien cuu da thu thap du lieu de xay dung mot kich ban cham dut cua dich benh.


Dua vao so ca nhiem moi moi ngay, so ca tu vong va su hieu qua cua cac bien phap nhu cach ly kiem dich, ho co the xay dung mot mo hinh tren may tinh de nhin thay truoc tuong lai cua dich benh, cach no phat trien, suy yeu va di den ket thuc.


Mot trong so cac kich ban do cho thay so luong cac ca nhiem benh co the dat dinh trong vong thang nay. Bai viet duoi day se trinh bay mot mo hinh don gian hoa, du doan cach ma dich Covid-19 co the ket thuc nhanh nhat voi ty le tu vong thap nhat.


Nhung de hieu duoc cac mo hinh nay, truoc khi xem ban can biet nhung so thong so co ban cua no.


[Infographic] Day la kich ban ma Covid-19 co the ket thuc nhanh nhat voi ty le tu vong thap nhat - Anh 1.

Cac mo phong duoi day deu duoc thuc hien trong mot quan the dan so 4.000 nguoi. Nhung nguoi nhiem benh duoc mo phong bang dau cham do. Nhung nguoi tu vong duoc the hien bang dau cham den. Va nhung nguoi duoc chua khoi se la dau cham xanh.


Ban co the theo doi qua trinh dien bien va lay lan cua benh theo ngay hien thi. Trong do, co hai thong so ma ban can de y.


Do la he so lay truyen co ban (R0) – hieu mot cach don gian do la so nguoi trung binh se lay benh tu mot nguoi nhiem duy nhat truoc do. Voi dich Covid-19, cac nha khoa hoc cho biet R0 cua no la 2,3. Dieu do co nghia la trung binh mot nguoi nhiem benh se lay cho 2,3 nguoi khac.


Ngoai R0 la con so trung binh co dinh, toc do lay nhiem cua dich benh con duoc bieu thi qua Re – la he so lay truyen hieu qua, cung tinh bang trung binh so nguoi nhiem benh tu mot nguoi moi, nhung chi tai mot thoi diem nhat dinh trong dich.


Co the hieu rang, Re la bien thien cua R0 va no luon thay doi cho toi khi nho hon 1 - dieu do co nghia la mot nguoi mac benh nhieu kha nang se khong lay cho ai duoc nua, dich benh khi do se cham dut.


*Cap nhat nhung tin tuc moi nhat ve dich Covid-19 tren the gioi tai day.


[Infographic] Day la kich ban ma Covid-19 co the ket thuc nhanh nhat voi ty le tu vong thap nhat - Anh 2.

Va trong khi xem, ban co the se hoi tai sao co nhung lo hong mau trang trong mo hinh nay, do la tuong trung cho mot bo phan dan so may man khong he bi nhiem benh tu ai. Co nhieu nguyen nhan co the xay ra, nhung ve co ban la ho khong tiep xuc voi nhung nguoi bi nhiem benh.


Mot so nguoi nhu bac si hoac y ta co the tiep xuc voi hang tram nguoi benh mot ngay trong dich benh. Mot so nguoi co nguy co lon khi tiep xuc nhieu nguoi khac la tiep vien, le tan hoac nguoi thu ngan. Nhung trong dan so cung co nhung nguoi don gian it tiep xuc, ho chi o nha va khong di dau ca cho den khi dich benh ket thuc, va boi vay, ho se duoc bao ve.


Mo phong dich Covid-19


Bay gio, hay bat dau voi mo phong kich ban mot quan the 4.000 nguoi dan trong dich Covid-19. He so lay truyen co ban la 2,3 va toan bo dan so nay rat nhay cam. Ho khong duoc bao ve bang bat ky bien phap nao bao gom cach ly nhung nguoi nghi nhiem, rua tay, deo khau trang hay tiem vac-xin:


[Infographic] Day la kich ban ma Covid-19 co the ket thuc nhanh nhat voi ty le tu vong thap nhat - Anh 3.

Ban co the thay, trong kich ban nay, dich benh da lay lan nhanh chong, no dat dinh sau khoang 2 thang, o ngay thu 70 voi hon 1.000 nguoi nhiem benh. Nhung cung o dinh dich do, he so lay truyen hieu qua Re da giam tu 2,3 xuong con 1,1.


Sau do, no tiep tuc giam xuong 0,5 vao ngay thu 77, ket qua la luc so ca nhiem da giam xuong chi con mot phan ba. Dich benh ket thuc o ngay thu 84 khi khong con ai lay nhiem cho nguoi khac, Re luc nay la 0,3.


Nhung do khong phai la vi chung ta da chien thang dich benh, ma la vi gan nhu tat ca moi nguoi da nhiem virus. Mot ty le 2,25% dan so da tu vong va tat ca nhung nguoi nhiem benh khac da duoc chua khoi tao ra mien dich cong dong bao ve mot luong nho dan so khac an toan.


Dieu dang noi la o cho, kich ban nay duoc ap dung cho mot quan the kin voi 4.000 nguoi. Neu nhung nguoi nay khong duoc cach ly, mot nguoi nhiem benh trong so ho co the di toi noi khac va tao ra mot mo hinh lay nhiem tuong tu o quan the moi.


Dich benh khi do se chi ket thuc khi gan nhu tat ca moi nguoi o moi quan the da bi nhiem benh, hoac ho se chet hoac se duoc chua khoi de tao ra mien dich cong dong. Tong con so tu vong khi do se rat lon.


So sanh voi mot dich benh bung phat cao...


David Fisman, mot nha dich te hoc va bac si ve benh truyen nhiem tai Dai hoc Y te Cong cong thuoc Dai hoc Toronto cho biet: "Chi so R0 cang cao, mot dich benh se cang bung phat nhanh chong". Cung voi mot dong nghiep cua minh Ashleigh R. Tuite, Fisman da xay dung mot mo hinh tinh toan he so R0 cho dich Covid-19.


Tuy nhien R0 cua dich benh nay thuc su con rat thap de gay ra mot dot bung phat cao. Muon biet mot dich benh bung phat cao se dien ra nhu the nao, ban phai so sanh no voi soi, voi he so R0 co the len toi 18. Nghia la mot nguoi mac soi se lay trung binh cho 18 nguoi khac. Hay xem dieu gi da xay ra khi do:


[Infographic] Day la kich ban ma Covid-19 co the ket thuc nhanh nhat voi ty le tu vong thap nhat - Anh 5.

De co the ngan chan duoc nhung dich benh bung phat cao nhu the nay, con nguoi can den mot thu vu khi manh me: vac-xin. To chuc Y te The gioi cho biet tiem vac-xin la mot bien phap phong ngua dich soi hieu qua. Tuy nhien, cac phong trao chong vac-xin trong nhung nam gan day da khien so luong tre duoc tiem phong soi giam xuong. Nam 2018, chi co 86% tre em duoi 2 tuoi tren toan the gioi duoc tiem vac-xin phong soi.


Va dich soi khi do da tan cong lai Chau Au va My, noi soi tung la can benh gan duoc xoa so hoan toan. Kich ban ma ban vua xem tren day la quan the 4.000 dan so khong duoc tiem phong soi. Chi mat 48 ngay de no lay nhiem cho toan bo va giet chet 47 nguoi.


... va mot benh it truyen nhiem nhung co ty le tu vong cao


Co mot su that rang, co nhung can benh co he so lay truyen co ban R0 thap, nhung ty le tu vong cua no lai cao. Do la nhung can benh nguy hiem tung gay ra dai dich toan cau nhu Ebola.


Trong dot bung phat nam 2015, he so lay truyen cua Ebola chi nho hon 2, vi benh truyen qua duong mau se kho khan hon lay qua duong ho hap. Tuy nhien, Ebola co the giet chet toi mot nua so nguoi nhiem phai no, ty le tu vong luc nay cao hon rat nhieu so voi Covid-19 hay soi.


[Infographic] Day la kich ban ma Covid-19 co the ket thuc nhanh nhat voi ty le tu vong thap nhat - Anh 6.

Mo phong nay cho thay mot quan the 4.000 nguoi cung khong duoc bao ve bang bat ky bien phap nao. Dich benh cung se ket thuc chi khi no lay nhiem gan nhu tat ca moi nguoi, nhung boi R0 thap hon, no se mat thoi gian lau hon. Phai toi ngay thu 224 dich benh moi ket thuc, khi Re giam xuong muc 0,4.


Lam cham su lay lan bang cac bien phap bao ve ban than


Tro lai voi dich Covid-19, kich ban duoi day cung la mo phong mot quan the 4.000 nguoi. Tuy nhien, mot phan ba trong so ho da thuc hanh cac bien phap bao ve ban than (duoc mo phong bang cham mau vang) nhu rua tay thuong xuyen, deo khau trang khi tiep xuc voi nhung nguoi nghi nhiem benh.


[Infographic] Day la kich ban ma Covid-19 co the ket thuc nhanh nhat voi ty le tu vong thap nhat - Anh 7.

Ket qua la su lay lan cua Covid-19 da cham lai. Mac du so nguoi nhiem benh van cao, nhung chung ta da co them thoi gian de chuan bi va doi pho voi no. So nguoi tu vong vi vay giam xuong chi con mot nua, 50 nguoi tuong ung voi 1,25%.


Kich ban tot nhat: Kiem dich va cach ly hieu qua


Day chinh xac la nhung gi ma Trung Quoc va toan the gioi dang co gang thuc hien. Kich ban nay la nhung gi chung ta dang huong toi. Nhung nguoi nhiem benh va nghi nhiem duoc cach ly mot cach hieu qua va triet de, nhung thanh pho tam dich duoc phong toa de khong lam lay lan benh ra ngoai.


Mac du he so R0 trong quan the van la 2,4, nhung nho vao bien phap cach ly kiem dich, chung ta da co the ngan chan su lay lan cua no. Luc nay, dich benh co the duoc nhanh chong dap tat, sau khi so it truong hop dau tien duoc phat hien va chua khoi.


[Infographic] Day la kich ban ma Covid-19 co the ket thuc nhanh nhat voi ty le tu vong thap nhat - Anh 8.

Nhung phong toa va cach ly kiem dich phai duoc thuc hien tu dau toi cuoi, cho den khi khong con bat ky ai trong vong tron nay co the phat benh hay tai phat de lay nhiem cho quan the ben ngoai duoc nua.


Thuc ra ma noi, khi dich benh bung phat o Vu Han Trung Quoc, viec cach ly va phong toa da duoc thuc hien qua muon, tao co hoi cho Covid-19 lan ra nhieu noi khac.


Nhung chung ta co the hi vong rang, voi nhung su chuan bi tot nhat va su canh giac cao do, tu gio tro di, cac diem nong moi co the cach ly nhung nguoi nghi nhiem hieu qua theo kich ban nay. Neu vay, chung ta van co kha nang cao se chien thang Covid-19.


[Infographic] Day la kich ban ma Covid-19 co the ket thuc nhanh nhat voi ty le tu vong thap nhat - Anh 10.

Tham khao Washingtonpost


Chuyen gia y te My cho rang Trung Quoc da hanh dong dung trong viec lam cham lan song lay lan cua Covid-19


Theo Tri Thuc Tre Link bai goc Copy link

[Infographic] Đây là kịch bản mà Covid-19 có thể kết thúc nhanh nhất với tỷ lệ tử vong thấp nhất

Muốn vậy, chúng ta phải cách ly hiệu quả và triệt để những người nghi nhiễm bệnh.
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá: