Nhà thần kinh học cảnh báo những tác động của đường tới não bộ

Đường có thể khiến bạn suy giảm trí nhớ và lú lẫn.


Con người yêu đồ ngọt. Đó là một thực tế không thể chối cãi. Đáng tiếc thay, chúng ta không thể ăn quá nhiều đường bởi nó sẽ dẫn đến nhiều hậu quả, từ sâu răng, tăng cân cho đến béo phì và bệnh tiểu đường type 2.


Chúng ta có nhiều lý do chính đáng để dặn mình không nên ăn quá nhiều kẹo, bánh quy hay uống nước ngọt có gas. Vấn đề là đôi khi, khao khát được chạm môi vào những loại thực phẩm ấy là thứ không thể cưỡng lại được.


Như thể bộ não của chúng ta đã được lập trình để ăn đường, chính xác thì điều gì đang diễn ra khiến bạn thèm đồ ngọt đến vậy?


Nhà thần kinh học cảnh báo những tác động của đường tới não bộ - Ảnh 1.

Nhà thần kinh học cảnh báo những tác động của đường tới não bộ


Những câu hỏi đã được Amy Reichelt, một nhà thần kinh học đến từ Đại học Western Canada giải thích trên trang The Conversation.


Hiện cô đang thực hiện các nghiên cứu để tìm hiểu cách chế độ ăn thúc đẩy béo phì cùng những thay đổi trong não bộ.


Hóa ra, bản chất thèm đường đã được nhúng vào bộ não của chúng ta từ hàng trăm ngàn năm trước. Nó phù hợp với đời sống của tổ tiên chúng ta trong thời kỳ nguyên thủy, nhưng lại là một thảm họa trong cuộc sống hiện đại, khi đâu đâu bạn cũng tìm thấy những thực phẩm chứa quá nhiều đường.


Hệ thống tưởng thưởng dopamine


Cơ thể của bạn chạy trên đường - chính xác là glucose. Glucose xuất phát từ tiếng Hy Lạp "glukos" có nghĩa là sự ngọt ngào. Glucose cung cấp nhiên liệu cho các tế bào tạo nên cơ thể chúng ta - bao gồm cả các nơ ron thần kinh giúp bạn suy nghĩ.


Trong lịch sử tiến hóa của loài người, tổ tiên nguyên thủy của chúng ta đều là những loài ưa đồ ngọt. Đó là bởi thực phẩm có đường là nguồn năng lượng tuyệt vời dành cho họ.


Khi bạn là một loài săn bắn và hái lượm cả ngày để sinh tồn, bạn sẽ thấy những quả chín ngọt trên cây là một nguồn thức ăn quý giá đến cỡ nào.


Ngược lại, người nguyên thủy sẽ tránh xa các loại thực phẩm khác có vị khó chịu như đắng hoặc chua. Những thực phẩm này nếu là hoa quả có khả năng chưa chín. Mùi vị lạ đôi khi cũng báo hiệu thực phẩm đã bị hỏng hoặc thậm chí có độc.


Và đó là cách con người nguyên thủy phát triển khả năng tìm kiếm và tiêu thụ các loại hoa quả có nhiều đường, nhằm tối đa hóa khả năng sống sót của giống loài.


Để làm được điều đó, chúng ta đã tự hình thành bên trong não bộ mình một hệ thống nơ ron bẩm sinh thích ăn ngọt. Nó được gọi là hệ thống tưởng thưởng dopamine.


Nhà thần kinh học cảnh báo những tác động của đường tới não bộ - Ảnh 2.

Hệ thống tưởng thưởng dopamine khiến chúng ta thèm ăn đường.


Dopamine là một hóa chất được giải phóng bởi các tế bào thần kinh khiến bạn cảm thấy tích cực hoặc khoan khoái. Khi có một hành vi cần lặp đi lặp lại nhiều lần, não bộ sẽ nhúng nó vào hệ thống tưởng thưởng dopamine, khiến bạn khao khát thực hiện nó rất nhiều lần trong đời.


Quan hệ tình dục chẳng hạn, nó khiến não bộ bạn tiết ra dopamine để duy trì giống nòi. Điều tương tự cũng xảy ra khi bạn chiến thắng một màn trò chơi điện tử, dopamine khiến bạn muốn chơi nhiều hơn nữa và chiến thắng nhiều hơn nữa.


Việc ăn uống cũng không ngoại lệ. Não bộ tự tưởng thưởng dopamine cho nó khi bạn bạn ăn, đặc biệt là đồ ăn ngọt.


Trong khi điều này có thể giúp cho tổ tiên của chúng ta tìm kiếm và nạp được năng lượng từ những loại thực phẩm tốt để sinh tồn, nó lại là một thảm họa trong thế giới hiện đại, khi chúng ta bị bủa vây bởi quá nhiều đồ ăn ngọt giàu năng lượng.


Vậy điều gì sẽ xảy ra trong não khi chúng ta tiêu thụ quá nhiều đường?


Đường có thể làm biến đổi các kết nối thần kinh trong não bộ


Từ lâu, các nhà khoa học đã biết bộ não có khả năng tu sửa liên tục và tự phục hồi những kết nối thần kinh thông qua một quá trình gọi là neuroplasticity . Sự tu sửa này cũng có thể xảy ra trong hệ thống tưởng thưởng của não bộ.


Theo đó, khi một người lặp đi lặp lại các kích thích dopamine, giống như người nghiện thuốc phiện hay một người hay ăn đồ ngọt, hệ thống tưởng thưởng của họ sẽ thay đổi theo hướng bị hao mòn, và họ trở nên "nhờn thuốc".


Điều này có nghĩa là cứ sau mỗi một lần ăn đường, bạn lại cần ăn nhiều đường hơn ở lần kế tiếp để có được cảm giác khoan khoái tương tự như lần trước đó – một khái niệm tương đương với định nghĩa "nghiện".


Nhà thần kinh học cảnh báo những tác động của đường tới não bộ - Ảnh 3.

Cứ sau mỗi một lần ăn đường, bạn lại cần ăn nhiều đường hơn ở lần kế tiếp để có được cảm giác khoan khoái như lần trước đó.


Mặc dù vậy, nghiện thực phẩm là một chủ đề gây tranh cãi giữa các nhà khoa học và bác sĩ lâm sàng. Sự thật là bạn cần ăn nhiều đường hơn và nhiều hơn nữa sau mỗi lần như vậy, tương tự như những người nghiện ma túy ngày càng cần đến liều sử dụng cao hơn. Nhưng sự khác biệt là ma túy không phục vụ mục đích sinh tồn, còn thực phẩm thì có.


Đường có thể khiến bạn bị lú lẫn


Mặc dù nghiện đường có thực sự là một hành vi nghiện không vẫn là một điều gây tranh cãi, nhưng nó chắc chắn sẽ khiến não bộ của bạn khao khát nhiều đường hơn, và vấn đề không chỉ xảy ra trên mặt trận nội tiết hay tâm lý.


Vượt qua mức nhu cầu thực phẩm để cung cấp năng lượng cho cơ thể, nhiều người trong số chúng ta cảm thấy thèm ăn quá đáng, đặc biệt là khi bị căng thẳng, khi chúng ta đói hoặc đơn giản là thấy một video đồ ăn trên Facebook.


Để chống lại cảm giác thèm ăn, chúng ta cần ức chế phản ứng tự nhiên của chúng ta đang khao khát thưởng thức những thực phẩm này. Một mạng lưới các tế bào thần kinh ức chế này tập trung ở vỏ não trước trán - một khu vực quan trọng của não liên quan đến việc ra quyết định, kiểm soát xung lực và trì hoãn sự hài lòng - sẽ làm nhiệm vụ này.


Các tế bào thần kinh ức chế giống như những chiếc phanh của não bộ. Nhưng nghiên cứu trên chuột chỉ ra một chế độ ăn nhiều đường có thể làm thay đổi các tế bào thần kinh ức chế này, khiến những chiếc phanh bị mòn.


Những con chuột ăn nhiều đường ít có khả năng kiểm soát hành vi của chúng và dễ đưa ra quyết định sai lầm. Nghĩa là việc mạng lưới thần kinh ức chế bị mòn không chỉ ảnh hưởng tới quyết định chọn thực phẩm nói riêng, mà còn ảnh hưởng tới khả năng chống lại mọi cám dỗ khác, và việc ra quyết định đúng đắn.


Nói cách khác, chế độ ăn nhiều đường có thể khiến bạn bị "lú lẫn".


Nhà thần kinh học cảnh báo những tác động của đường tới não bộ - Ảnh 4.

Chế độ ăn nhiều đường có thể khiến bạn bị "lú lẫn".


Đường có thể phá vỡ sự hình thành trí nhớ


Một vùng não khác bị ảnh hưởng bởi chế độ ăn nhiều đường là vùng hồi hải mã - trung tâm điều phối trí nhớ.


Nghiên cứu cho thấy những con chuột ăn chế độ ăn nhiều đường bị suy giảm trí nhớ, khi chúng thể hiện kém hơn trong một bài kiểm tra ghi nhớ sự vật ở các vị trí nhất định. Các nhà khoa học quan sát thấy chế độ ăn nhiều đường đã gây viêm trong vùng hồi hải mã đồng thời giảm số lượng tế bào thần kinh mới sinh ra ở khu vực này.


Vậy làm thế nào để bảo vệ não của bạn khỏi đường?


Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo tất cả chúng ta nên hạn chế tiêu thụ lượng đường phụ gia ở dưới ngưỡng 5% calo hàng ngày, nghĩa là khoảng 25g (tương đương 6 muỗng cà phê).


Đối với nhiều người trong số chúng ta đang tiêu thụ tới 85g (tương đương 20 muỗng cà phê) đường mỗi ngày, đây là một thử thách thực sự lớn.


Nhưng có một điều quan trọng cần nhớ, đó là não bộ bạn có độ dẻo dai để thay đổi và đưa bạn vào cơn nghiện đường, thì nó cũng có khả năng cai được và đưa bạn ra khỏi đó.


Một khi bạn giảm dần lượng đường văn vào mỗi ngày và giữ cho nhu cầu tiêu thụ đường dưới ngưỡng 5% calo mỗi ngày đủ lâu, bạn sẽ tự thích nghi được với chế độ ăn mới.


Nhà thần kinh học cảnh báo những tác động của đường tới não bộ - Ảnh 5.

Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo tất cả chúng ta nên hạn chế tiêu thụ lượng đường phụ gia ở dưới ngưỡng 5% calo hàng ngày, nghĩa là khoảng 25g.


Trong quá trình đó, việc tập thể dục hay bổ sung các thực phẩm giàu omaga-3 (có trong dầu cá và các loại hạt) cũng có tác dụng bảo vệ và làm tăng tốc độ phục hồi cho hệ thần kinh của bạn. Omaga-3 được chứng minh sẽ giúp não bộ hình thành tế bào thần kinh mới.


Mặc dù quá trình cai đường sẽ rất khó khăn, nhưng vạn sự khởi đầu nan, thực hiện nó ngay ngày hôm nay là một bước đầu cần thiết để tiến tới thành công. Sau đó, chắc chắn bạn sẽ có được một sức khỏe tốt hơn, tinh thần minh mẫn hơn và não bộ của bạn cũng sẽ cảm ơn bạn.


Tham khảo Theconversation


Đừng nghĩ nước ngọt ăn kiêng hay nước ép hoa quả lành mạnh, chúng vẫn làm tăng nguy cơ mắc tiểu đường


Theo Trí Thức Trẻ Link bài gốc Copy link







Nha than kinh hoc canh bao nhung tac dong cua duong toi nao bo


Duong co the khien ban suy giam tri nho va lu lan.


Con nguoi yeu do ngot. Do la mot thuc te khong the choi cai. Dang tiec thay, chung ta khong the an qua nhieu duong boi no se dan den nhieu hau qua, tu sau rang, tang can cho den beo phi va benh tieu duong type 2.


Chung ta co nhieu ly do chinh dang de dan minh khong nen an qua nhieu keo, banh quy hay uong nuoc ngot co gas. Van de la doi khi, khao khat duoc cham moi vao nhung loai thuc pham ay la thu khong the cuong lai duoc.


Nhu the bo nao cua chung ta da duoc lap trinh de an duong, chinh xac thi dieu gi dang dien ra khien ban them do ngot den vay?


Nha than kinh hoc canh bao nhung tac dong cua duong toi nao bo - Anh 1.

Nha than kinh hoc canh bao nhung tac dong cua duong toi nao bo


Nhung cau hoi da duoc Amy Reichelt, mot nha than kinh hoc den tu Dai hoc Western Canada giai thich tren trang The Conversation.


Hien co dang thuc hien cac nghien cuu de tim hieu cach che do an thuc day beo phi cung nhung thay doi trong nao bo.


Hoa ra, ban chat them duong da duoc nhung vao bo nao cua chung ta tu hang tram ngan nam truoc. No phu hop voi doi song cua to tien chung ta trong thoi ky nguyen thuy, nhung lai la mot tham hoa trong cuoc song hien dai, khi dau dau ban cung tim thay nhung thuc pham chua qua nhieu duong.


He thong tuong thuong dopamine


Co the cua ban chay tren duong - chinh xac la glucose. Glucose xuat phat tu tieng Hy Lap "glukos" co nghia la su ngot ngao. Glucose cung cap nhien lieu cho cac te bao tao nen co the chung ta - bao gom ca cac no ron than kinh giup ban suy nghi.


Trong lich su tien hoa cua loai nguoi, to tien nguyen thuy cua chung ta deu la nhung loai ua do ngot. Do la boi thuc pham co duong la nguon nang luong tuyet voi danh cho ho.


Khi ban la mot loai san ban va hai luom ca ngay de sinh ton, ban se thay nhung qua chin ngot tren cay la mot nguon thuc an quy gia den co nao.


Nguoc lai, nguoi nguyen thuy se tranh xa cac loai thuc pham khac co vi kho chiu nhu dang hoac chua. Nhung thuc pham nay neu la hoa qua co kha nang chua chin. Mui vi la doi khi cung bao hieu thuc pham da bi hong hoac tham chi co doc.


Va do la cach con nguoi nguyen thuy phat trien kha nang tim kiem va tieu thu cac loai hoa qua co nhieu duong, nham toi da hoa kha nang song sot cua giong loai.


De lam duoc dieu do, chung ta da tu hinh thanh ben trong nao bo minh mot he thong no ron bam sinh thich an ngot. No duoc goi la he thong tuong thuong dopamine.


Nha than kinh hoc canh bao nhung tac dong cua duong toi nao bo - Anh 2.

He thong tuong thuong dopamine khien chung ta them an duong.


Dopamine la mot hoa chat duoc giai phong boi cac te bao than kinh khien ban cam thay tich cuc hoac khoan khoai. Khi co mot hanh vi can lap di lap lai nhieu lan, nao bo se nhung no vao he thong tuong thuong dopamine, khien ban khao khat thuc hien no rat nhieu lan trong doi.


Quan he tinh duc chang han, no khien nao bo ban tiet ra dopamine de duy tri giong noi. Dieu tuong tu cung xay ra khi ban chien thang mot man tro choi dien tu, dopamine khien ban muon choi nhieu hon nua va chien thang nhieu hon nua.


Viec an uong cung khong ngoai le. Nao bo tu tuong thuong dopamine cho no khi ban ban an, dac biet la do an ngot.


Trong khi dieu nay co the giup cho to tien cua chung ta tim kiem va nap duoc nang luong tu nhung loai thuc pham tot de sinh ton, no lai la mot tham hoa trong the gioi hien dai, khi chung ta bi bua vay boi qua nhieu do an ngot giau nang luong.


Vay dieu gi se xay ra trong nao khi chung ta tieu thu qua nhieu duong?


Duong co the lam bien doi cac ket noi than kinh trong nao bo


Tu lau, cac nha khoa hoc da biet bo nao co kha nang tu sua lien tuc va tu phuc hoi nhung ket noi than kinh thong qua mot qua trinh goi la neuroplasticity . Su tu sua nay cung co the xay ra trong he thong tuong thuong cua nao bo.


Theo do, khi mot nguoi lap di lap lai cac kich thich dopamine, giong nhu nguoi nghien thuoc phien hay mot nguoi hay an do ngot, he thong tuong thuong cua ho se thay doi theo huong bi hao mon, va ho tro nen "nhon thuoc".


Dieu nay co nghia la cu sau moi mot lan an duong, ban lai can an nhieu duong hon o lan ke tiep de co duoc cam giac khoan khoai tuong tu nhu lan truoc do – mot khai niem tuong duong voi dinh nghia "nghien".


Nha than kinh hoc canh bao nhung tac dong cua duong toi nao bo - Anh 3.

Cu sau moi mot lan an duong, ban lai can an nhieu duong hon o lan ke tiep de co duoc cam giac khoan khoai nhu lan truoc do.


Mac du vay, nghien thuc pham la mot chu de gay tranh cai giua cac nha khoa hoc va bac si lam sang. Su that la ban can an nhieu duong hon va nhieu hon nua sau moi lan nhu vay, tuong tu nhu nhung nguoi nghien ma tuy ngay cang can den lieu su dung cao hon. Nhung su khac biet la ma tuy khong phuc vu muc dich sinh ton, con thuc pham thi co.


Duong co the khien ban bi lu lan


Mac du nghien duong co thuc su la mot hanh vi nghien khong van la mot dieu gay tranh cai, nhung no chac chan se khien nao bo cua ban khao khat nhieu duong hon, va van de khong chi xay ra tren mat tran noi tiet hay tam ly.


Vuot qua muc nhu cau thuc pham de cung cap nang luong cho co the, nhieu nguoi trong so chung ta cam thay them an qua dang, dac biet la khi bi cang thang, khi chung ta doi hoac don gian la thay mot video do an tren Facebook.


De chong lai cam giac them an, chung ta can uc che phan ung tu nhien cua chung ta dang khao khat thuong thuc nhung thuc pham nay. Mot mang luoi cac te bao than kinh uc che nay tap trung o vo nao truoc tran - mot khu vuc quan trong cua nao lien quan den viec ra quyet dinh, kiem soat xung luc va tri hoan su hai long - se lam nhiem vu nay.


Cac te bao than kinh uc che giong nhu nhung chiec phanh cua nao bo. Nhung nghien cuu tren chuot chi ra mot che do an nhieu duong co the lam thay doi cac te bao than kinh uc che nay, khien nhung chiec phanh bi mon.


Nhung con chuot an nhieu duong it co kha nang kiem soat hanh vi cua chung va de dua ra quyet dinh sai lam. Nghia la viec mang luoi than kinh uc che bi mon khong chi anh huong toi quyet dinh chon thuc pham noi rieng, ma con anh huong toi kha nang chong lai moi cam do khac, va viec ra quyet dinh dung dan.


Noi cach khac, che do an nhieu duong co the khien ban bi "lu lan".


Nha than kinh hoc canh bao nhung tac dong cua duong toi nao bo - Anh 4.

Che do an nhieu duong co the khien ban bi "lu lan".


Duong co the pha vo su hinh thanh tri nho


Mot vung nao khac bi anh huong boi che do an nhieu duong la vung hoi hai ma - trung tam dieu phoi tri nho.


Nghien cuu cho thay nhung con chuot an che do an nhieu duong bi suy giam tri nho, khi chung the hien kem hon trong mot bai kiem tra ghi nho su vat o cac vi tri nhat dinh. Cac nha khoa hoc quan sat thay che do an nhieu duong da gay viem trong vung hoi hai ma dong thoi giam so luong te bao than kinh moi sinh ra o khu vuc nay.


Vay lam the nao de bao ve nao cua ban khoi duong?


To chuc Y te The gioi khuyen cao tat ca chung ta nen han che tieu thu luong duong phu gia o duoi nguong 5% calo hang ngay, nghia la khoang 25g (tuong duong 6 muong ca phe).


Doi voi nhieu nguoi trong so chung ta dang tieu thu toi 85g (tuong duong 20 muong ca phe) duong moi ngay, day la mot thu thach thuc su lon.


Nhung co mot dieu quan trong can nho, do la nao bo ban co do deo dai de thay doi va dua ban vao con nghien duong, thi no cung co kha nang cai duoc va dua ban ra khoi do.


Mot khi ban giam dan luong duong van vao moi ngay va giu cho nhu cau tieu thu duong duoi nguong 5% calo moi ngay du lau, ban se tu thich nghi duoc voi che do an moi.


Nha than kinh hoc canh bao nhung tac dong cua duong toi nao bo - Anh 5.

To chuc Y te The gioi khuyen cao tat ca chung ta nen han che tieu thu luong duong phu gia o duoi nguong 5% calo hang ngay, nghia la khoang 25g.


Trong qua trinh do, viec tap the duc hay bo sung cac thuc pham giau omaga-3 (co trong dau ca va cac loai hat) cung co tac dung bao ve va lam tang toc do phuc hoi cho he than kinh cua ban. Omaga-3 duoc chung minh se giup nao bo hinh thanh te bao than kinh moi.


Mac du qua trinh cai duong se rat kho khan, nhung van su khoi dau nan, thuc hien no ngay ngay hom nay la mot buoc dau can thiet de tien toi thanh cong. Sau do, chac chan ban se co duoc mot suc khoe tot hon, tinh than minh man hon va nao bo cua ban cung se cam on ban.


Tham khao Theconversation


Dung nghi nuoc ngot an kieng hay nuoc ep hoa qua lanh manh, chung van lam tang nguy co mac tieu duong


Theo Tri Thuc Tre Link bai goc Copy link

Nhà thần kinh học cảnh báo những tác động của đường tới não bộ

Đường có thể khiến bạn suy giảm trí nhớ và lú lẫn.
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá: