Bí mật về Nauru: Quốc gia "béo" nhất thế giới từng có thời lấy USD làm giấy... vệ sinh

Báo cáo của Tổ chức y tế thế giới (WHO) cho thấy Nauru là quốc gia có tỷ lệ người thừa cân và béo phì nhiều nhất thế giới. Khoảng 94,5% dân số Nauru bị thừa cân và 71,7% bị bệnh béo phì.


Nauru là một quốc đảo nhỏ bé nằm ở Đông Bắc Papua New Guinea. Mang tiếng quốc gia nhưng nước này lại có diện tích bé thứ 3 thế giới sau Tòa thánh Vatican và Công quốc Monaco. Đây cũng là nước nhỏ nhất Nam Thái Bình Dương, quốc gia nhỏ nhất ngoài lãnh thổ Châu Âu, quốc đảo nhỏ nhất thế giới với diện tích chỉ 21 km2 (thủ đô Hà Nội của Việt Nam có diện tích 3.329 km2).


Tổng dân số của Nauru chỉ vào khoảng 11.347 người, ít nhất thứ 3 thế giới sau Tòa thánh Vatican và Tuvalu (dân số của thủ đô Hà Nội là 8,054 triệu người).


Bí mật về Nauru: Quốc gia béo nhất thế giới từng có thời lấy USD làm giấy... vệ sinh - Ảnh 1.

Không dừng lại ở đó, báo cáo của Tổ chức y tế thế giới (WHO) cho thấy Nauru là quốc gia có tỷ lệ người thừa cân và béo phì nhiều nhất thế giới. Khoảng 94,5% dân số Nauru bị thừa cân và 71,7% bị bệnh béo phì. Quốc gia này cũng là nước có tỷ lệ mắc bệnh tiểu đường cao nhất thế giới với hơn 40% dân số mắc bệnh.


Nghe có vẻ trớ trêu nhưng Nauru từng là quốc gia cực kỳ giàu có với GDP bình quân đầu người đứng thứ 2 thế giới, nhưng mọi chuyện đã trở thành dĩ vãng khi quốc đảo này giờ đây buộc phải trở thành thiên đường thuế để có thể thu hút đầu tư nước ngoài.


Bí mật về Nauru: Quốc gia béo nhất thế giới từng có thời lấy USD làm giấy... vệ sinh - Ảnh 2.

Thổ dân Nauru vốn không hề béo


Từ lấy USD làm giấy vệ sinh...


Trước khi giành độc lập vào năm 1968, quốc đảo này chủ yếu sống bằng nghề cá và trồng trọt. Người dân bản địa Nauru thời đó khá thon gọn vì thực phẩm chỉ gồm cá, rau củ quả cùng với chế độ lao động khá vất vả.


Sau khi giành độc lập, Nauru nhanh chóng thu hút sự đầu tư nước ngoài nhờ những mỏ Phosphate lộ thiên, dễ khai thác. Chính nhờ mảng khai khoáng mà nền kinh tế Nauru bùng nổ, người dân sống sướng hơn mà không phải đánh cá hay trồng trọt, hái lượm nữa. Lối sống của Phương Tây cũng lan rộng tại đây khiến người bản địa ngày càng lười biếng và thích đồ ăn nhanh.


Trong khoảng thời gian này, Nauru trở thành quốc gia có GDP bình quân đầu người cao thứ 2 thế giới và là một trong những nước đang phát triển có mức sống tốt nhất toàn cầu. Với lượng tiền khổng lồ từ khai khoáng, Nauru cho xây sân bay, thậm chí còn mua 7 chiếc máy bay để phục vụ giao thông, du lịch.


Xin được nhắc lại rằng dân số của Nauru chỉ vào khoảng hơn 10.000 người, còn chưa bằng một nửa tổng số sinh viên của trường đại học Oxford (22.000 người). Tất nhiên, tất cả những khoản đầu tư của Nauru từ may bay cho đến mua xe hơi hay các dự án xa xỉ khác đều lỗ.


"Chẳng có mấy ai quan tâm đến việc đầu tư có sinh lời hay không. Tiền USD thậm chí còn được dùng làm giấy vệ sinh. Cuộc sống khi đó cứ như là bữa tiệc mọi ngày vậy", một cựu tổng thống giấu tên của Nauru nhớ lại.


Tuy nhiên, buổi tiệc nào cũng sẽ đến lúc tàn. Khi nguồn tài nguyên cạn kiệt và các nhà đầu tư rút vốn, Nauru bị bỏ lại với tình trạng ô nhiễm môi trường nặng nề và không có nguồn thu nhập chính nào nữa. Mảng đánh bắt cá và nông nghiệp đã bị bỏ hoang và ô nhiễm, trong khi người dân lại quá quen với cuộc sống hưởng thụ.


Quá tức giận, Nauru đã kiện lên tòa án quốc tế yêu cầu các công ty nước ngoài bồi thường vì đã làm ô nhiễm tài nguyên. Tất nhiên là Nauru thành công khi Australia đồng ý trả 2,6 triệu USD/năm trong vòng 20 năm trong khi New Zealand và Anh trả một lần 12 triệu USD. Dẫu vậy con số này là không đủ với một quốc gia chẳng còn gì ngoài một hòn đảo ô nhiễm.


Như một hệ quả tất yếu, Nauru bị phá sản khi không thanh toán nổi những khoản vay quốc tế. Chính quyền không có tiền chi trả cho các dịch vụ công. Nauru là quốc gia không thu thuế, hay chính xác hơn là chẳng có mấy công ty còn ở lại mà thu, nên ngân sách nước này trống rỗng.


Quốc đảo này cũng chẳng còn xuất khẩu gì mấy sau khi các mỏ khai thác Phosphate cạn kiệt nên người dân "béo phì" tại đây đang phải vật lộn với cuộc sống để mưu sinh. Khoảng 99% đất đai tại Nauru bị ô nhiễm bởi Phosphate nên họ không còn khả năng trồng trọt.


Bí mật về Nauru: Quốc gia béo nhất thế giới từng có thời lấy USD làm giấy... vệ sinh - Ảnh 3.

Những cuộc sống khá giả quá nhanh cùng thực phẩm giàu béo từ Phương Tây đã làm thay đổi mọi thứ


Du lịch thì càng khó bởi chẳng ai muốn đến vùng đảo ô nhiễm nhỏ bé chẳng có cơ sở hạ tầng hay trò gì để giải trí.


Tại Nauru, du khách sẽ chẳng có gì để thăm quan bởi hòn đảo này chỉ có 30 km đường, không có bảo tàng, di sản văn hóa, khách sạn hay thậm chí là sông ngòi, đồi núi để thám hiểm. Hàng năm chỉ có khoảng 200 du khách đến Nauru và chủ yếu là các nhà hoạt động xã hội hay những chuyên gia nghiên cứu khoa học.


Từ một nước giàu có, Nauru rơi xuống thành quốc đảo nghèo khổ với GDP chỉ vào khoảng 102 triệu USD, thấp nhất thứ 2 thế giới sau Tuvalu. Khoảng 90% người dân Nauru thất nghiệp còn tệ nạn tham những, rửa tiền thì tràn lan.


...đến phải rửa tiền để sinh tồn


Để có thể sinh tồn, Nauru buộc phải trở thành thiên đường thuế cũng như là trung tâm rửa tiền tại Nam Thái Bình Dương. Ngoài ra, Nauru cũng lệ thuộc gần như hoàn toàn vào nguồn trợ cấp từ Australia.


Năm 2001, Australia đề nghị trả tiền để Nauru trở thành trung tâm tị nạn cho xứ sở chuột túi và quốc đảo này quá nghèo để có thể nói không. Hậu quả là đến năm 2008, Nauru không những là trung tâm rửa tiền của Nam Thái Bình Dương mà còn là nơi tụ tập người tị nạn.


Cho đến thời điển hiện tại, vẫn chưa có quốc gia nào phá vỡ được kỷ lục "béo" của Nauru. Mặc dù kinh tế khó khăn nhưng người dân đã quá quen với cuộc sống ỷ lại. Thay vì tìm đường phát triển kinh tế, họ phó mặc số phận cho viện trợ quốc tế cũng như tìm kiếm nguồn thực phẩm nhập khẩu rẻ tiền, vốn chứa rất nhiều chất béo và đường như dinh dưỡng thấp, từ Australia hay New Zealand.


Nhằm giải quyết vấn đề, chính phủ Nauru đang khuyến khích người dân vận động. Sân bay vốn được xây dựng cho du lịch tại Nauru giờ đây trở thành không gian đi bộ cho cư dân bản địa, vốn đã quá nặng nề sau nhiều năm sống hưởng thụ và đang phải ăn những thực phẩm giàu béo, ít dinh dưỡng rẻ tiền từ Australia.


Bí mật về Nauru: Quốc gia béo nhất thế giới từng có thời lấy USD làm giấy... vệ sinh - Ảnh 4.

Những bức vẽ cổ động người dân vận động đẩy lùi béo phì tại Nauru


Chuyện ngược đời: Người ở nông thôn còn dễ béo phì hơn cả thành thị







Bi mat ve Nauru: Quoc gia "beo" nhat the gioi tung co thoi lay USD lam giay... ve sinh


Bao cao cua To chuc y te the gioi (WHO) cho thay Nauru la quoc gia co ty le nguoi thua can va beo phi nhieu nhat the gioi. Khoang 94,5% dan so Nauru bi thua can va 71,7% bi benh beo phi.


Nauru la mot quoc dao nho be nam o Dong Bac Papua New Guinea. Mang tieng quoc gia nhung nuoc nay lai co dien tich be thu 3 the gioi sau Toa thanh Vatican va Cong quoc Monaco. Day cung la nuoc nho nhat Nam Thai Binh Duong, quoc gia nho nhat ngoai lanh tho Chau Au, quoc dao nho nhat the gioi voi dien tich chi 21 km2 (thu do Ha Noi cua Viet Nam co dien tich 3.329 km2).


Tong dan so cua Nauru chi vao khoang 11.347 nguoi, it nhat thu 3 the gioi sau Toa thanh Vatican va Tuvalu (dan so cua thu do Ha Noi la 8,054 trieu nguoi).


Bi mat ve Nauru: Quoc gia beo nhat the gioi tung co thoi lay USD lam giay... ve sinh - Anh 1.

Khong dung lai o do, bao cao cua To chuc y te the gioi (WHO) cho thay Nauru la quoc gia co ty le nguoi thua can va beo phi nhieu nhat the gioi. Khoang 94,5% dan so Nauru bi thua can va 71,7% bi benh beo phi. Quoc gia nay cung la nuoc co ty le mac benh tieu duong cao nhat the gioi voi hon 40% dan so mac benh.


Nghe co ve tro treu nhung Nauru tung la quoc gia cuc ky giau co voi GDP binh quan dau nguoi dung thu 2 the gioi, nhung moi chuyen da tro thanh di vang khi quoc dao nay gio day buoc phai tro thanh thien duong thue de co the thu hut dau tu nuoc ngoai.


Bi mat ve Nauru: Quoc gia beo nhat the gioi tung co thoi lay USD lam giay... ve sinh - Anh 2.

Tho dan Nauru von khong he beo


Tu lay USD lam giay ve sinh...


Truoc khi gianh doc lap vao nam 1968, quoc dao nay chu yeu song bang nghe ca va trong trot. Nguoi dan ban dia Nauru thoi do kha thon gon vi thuc pham chi gom ca, rau cu qua cung voi che do lao dong kha vat va.


Sau khi gianh doc lap, Nauru nhanh chong thu hut su dau tu nuoc ngoai nho nhung mo Phosphate lo thien, de khai thac. Chinh nho mang khai khoang ma nen kinh te Nauru bung no, nguoi dan song suong hon ma khong phai danh ca hay trong trot, hai luom nua. Loi song cua Phuong Tay cung lan rong tai day khien nguoi ban dia ngay cang luoi bieng va thich do an nhanh.


Trong khoang thoi gian nay, Nauru tro thanh quoc gia co GDP binh quan dau nguoi cao thu 2 the gioi va la mot trong nhung nuoc dang phat trien co muc song tot nhat toan cau. Voi luong tien khong lo tu khai khoang, Nauru cho xay san bay, tham chi con mua 7 chiec may bay de phuc vu giao thong, du lich.


Xin duoc nhac lai rang dan so cua Nauru chi vao khoang hon 10.000 nguoi, con chua bang mot nua tong so sinh vien cua truong dai hoc Oxford (22.000 nguoi). Tat nhien, tat ca nhung khoan dau tu cua Nauru tu may bay cho den mua xe hoi hay cac du an xa xi khac deu lo.


"Chang co may ai quan tam den viec dau tu co sinh loi hay khong. Tien USD tham chi con duoc dung lam giay ve sinh. Cuoc song khi do cu nhu la bua tiec moi ngay vay", mot cuu tong thong giau ten cua Nauru nho lai.


Tuy nhien, buoi tiec nao cung se den luc tan. Khi nguon tai nguyen can kiet va cac nha dau tu rut von, Nauru bi bo lai voi tinh trang o nhiem moi truong nang ne va khong co nguon thu nhap chinh nao nua. Mang danh bat ca va nong nghiep da bi bo hoang va o nhiem, trong khi nguoi dan lai qua quen voi cuoc song huong thu.


Qua tuc gian, Nauru da kien len toa an quoc te yeu cau cac cong ty nuoc ngoai boi thuong vi da lam o nhiem tai nguyen. Tat nhien la Nauru thanh cong khi Australia dong y tra 2,6 trieu USD/nam trong vong 20 nam trong khi New Zealand va Anh tra mot lan 12 trieu USD. Dau vay con so nay la khong du voi mot quoc gia chang con gi ngoai mot hon dao o nhiem.


Nhu mot he qua tat yeu, Nauru bi pha san khi khong thanh toan noi nhung khoan vay quoc te. Chinh quyen khong co tien chi tra cho cac dich vu cong. Nauru la quoc gia khong thu thue, hay chinh xac hon la chang co may cong ty con o lai ma thu, nen ngan sach nuoc nay trong rong.


Quoc dao nay cung chang con xuat khau gi may sau khi cac mo khai thac Phosphate can kiet nen nguoi dan "beo phi" tai day dang phai vat lon voi cuoc song de muu sinh. Khoang 99% dat dai tai Nauru bi o nhiem boi Phosphate nen ho khong con kha nang trong trot.


Bi mat ve Nauru: Quoc gia beo nhat the gioi tung co thoi lay USD lam giay... ve sinh - Anh 3.

Nhung cuoc song kha gia qua nhanh cung thuc pham giau beo tu Phuong Tay da lam thay doi moi thu


Du lich thi cang kho boi chang ai muon den vung dao o nhiem nho be chang co co so ha tang hay tro gi de giai tri.


Tai Nauru, du khach se chang co gi de tham quan boi hon dao nay chi co 30 km duong, khong co bao tang, di san van hoa, khach san hay tham chi la song ngoi, doi nui de tham hiem. Hang nam chi co khoang 200 du khach den Nauru va chu yeu la cac nha hoat dong xa hoi hay nhung chuyen gia nghien cuu khoa hoc.


Tu mot nuoc giau co, Nauru roi xuong thanh quoc dao ngheo kho voi GDP chi vao khoang 102 trieu USD, thap nhat thu 2 the gioi sau Tuvalu. Khoang 90% nguoi dan Nauru that nghiep con te nan tham nhung, rua tien thi tran lan.


...den phai rua tien de sinh ton


De co the sinh ton, Nauru buoc phai tro thanh thien duong thue cung nhu la trung tam rua tien tai Nam Thai Binh Duong. Ngoai ra, Nauru cung le thuoc gan nhu hoan toan vao nguon tro cap tu Australia.


Nam 2001, Australia de nghi tra tien de Nauru tro thanh trung tam ti nan cho xu so chuot tui va quoc dao nay qua ngheo de co the noi khong. Hau qua la den nam 2008, Nauru khong nhung la trung tam rua tien cua Nam Thai Binh Duong ma con la noi tu tap nguoi ti nan.


Cho den thoi dien hien tai, van chua co quoc gia nao pha vo duoc ky luc "beo" cua Nauru. Mac du kinh te kho khan nhung nguoi dan da qua quen voi cuoc song y lai. Thay vi tim duong phat trien kinh te, ho pho mac so phan cho vien tro quoc te cung nhu tim kiem nguon thuc pham nhap khau re tien, von chua rat nhieu chat beo va duong nhu dinh duong thap, tu Australia hay New Zealand.


Nham giai quyet van de, chinh phu Nauru dang khuyen khich nguoi dan van dong. San bay von duoc xay dung cho du lich tai Nauru gio day tro thanh khong gian di bo cho cu dan ban dia, von da qua nang ne sau nhieu nam song huong thu va dang phai an nhung thuc pham giau beo, it dinh duong re tien tu Australia.


Bi mat ve Nauru: Quoc gia beo nhat the gioi tung co thoi lay USD lam giay... ve sinh - Anh 4.

Nhung buc ve co dong nguoi dan van dong day lui beo phi tai Nauru


Chuyen nguoc doi: Nguoi o nong thon con de beo phi hon ca thanh thi

Bí mật về Nauru: Quốc gia "béo" nhất thế giới từng có thời lấy USD làm giấy... vệ sinh

Báo cáo của Tổ chức y tế thế giới (WHO) cho thấy Nauru là quốc gia có tỷ lệ người thừa cân và béo phì nhiều nhất thế giới. Khoảng 94,5% dân số Nauru bị thừa cân và 71,7% bị bệnh béo phì.
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá: