Nghịch lý Tự do cá nhân: Vì sao mọi người vẫn dùng Facebook dù biết dữ liệu bị xâm phạm?

Bất chấp những bê bối liên quan tới thông tin người dùng, Facebook vẫn thu được lợi nhuân khổng lồ từ người dùng.


Nghịch lý Tự do cá nhân (privacy paradox) đang bao trùm lên thế giới mạng lưới kết nối con người, vốn mang cơ chế thương mại chủ chốt dựa trên việc đào xới và tận dụng thông tin cá nhân người dùng. Mỗi khi được hỏi bởi những nhà nghiên cứu hay thu thập ý kiến về tự do cá nhân, hầu hết mọi người đều trả lời chắc chắn có coi trọng yếu tố này. Vậy mà họ vẫn tiếp tục cống hiến cho những dịch vụ công nghệ đang bào mòn sự riêng tư của mình, đây chính là nghịch lý.


Ví dụ nổi bật là Facebook. 2018 là một năm tồi tệ cho mạng xã hội này liên quan tới bê bối thông tin cá nhân. Thế nhưng xét về mặt kinh tế, đó lại là một năm thắng lớn của Facebook: số lượng người dùng hàng ngày tăng, doanh thu bình quân đầu người tăng 19% so với năm 2017, và doanh thu của quý IV cao hơn 30,4% so với cùng kỳ năm trước. Không ít người đã biết sự thật về việc Facebook đang làm với dữ liệu của họ, nhưng hành vi tiêu dùng của họ cũng chẳng thay đổi gì nhiều.


Nghịch lý Tự do cá nhân: Vì sao mọi người vẫn dùng Facebook dù biết dữ liệu bị xâm phạm?

(Nguồn: Internet)


Một thời gian dài, nghịch lý Tự do cá nhân được cho là tồn tại bởi đa số người dùng Facebook không thực sự hiểu được cách thức thông tin cá nhân của mình bị chiếm đoạt và sử dụng ra sao. Thậm chí, ở những quốc gia đang hay kém phát triển, Facebook gần như là mạng lưới kết nối duy nhất với thế giới bên ngoài. Vậy còn những quốc gia phương Tây, không phải cả hai trường hợp trên thì nguyên do là gì?






Trong thời gian qua, các nhà báo của tờ New York Times đã tiến hành một thí nghiệm thú vị để kiểm nghiệm liệu người dùng Internet có thực sự hiểu tính toàn diện và kết tụ của các kỹ nghệ thu thập dữ liệu tạo nên chủ nghĩa tư bản giám sát hay không. Họ đã nhắm tới 16 nhóm riêng biệt, như người ủng hộ Đảng Dân chủ (Mỹ) hay người muốn giảm cân, và định hướng quảng cáo tới các nhóm người dùng này. Nhưng thay vì quảng cáo xe oto hay thuốc giảm cân, họ được xem những quảng cáo để lộ thông tin vô hình, ví dụ: "Quảng cáo này nghĩ rằng bạn đang cố gắng giảm cân mà vẫn yêu thích món bánh ngọt. Bạn đang bị theo dõi. Bạn có thoải mái với điều này không?" hoặc "Quảng cáo này nghĩ bạn là phụ nữ, ủng hộ Đảng Dân chủ và sẽ bỏ phiếu cho Tổng thống hiện tại". Mỗi đoạn quảng cáo được diễn giải để chỉ ra nguồn suy diễn của chúng.


Mấu chốt của thí nghiệm là để nảy sinh trong đầu người đọc câu hỏi: "Làm sao họ biết?". Mục tiêu hướng tới là thể hiện được nghịch lý Tự do cá nhân thông qua lý thuyết bất đồng nhận thức - một trạng thái tâm lý khi con người có hai hay nhiều ý niệm, niềm tin hoặc giá trị trái ngược - trong những người xem quảng cáo. Mánh lới này khá tài tình, nhưng tờ New York Times vẫn chưa đưa ra báo cáo tổng hợp kết quả của thí nghiệm để xem nó có hiệu quả không.


Đây mới chỉ là bước đầu, và chúng ta cần nhiều nghiên cứu hơn để giải thích được hiện tượng nghịch lý này, cũng như phương thức đối phó với quảng cáo định hướng. Hiện tại, ý kiến thuyết phục nhất là người dùng mạng xã hội cân nhắc giữa việc mất đi tự do cá nhân và lợi ích sử dụng dịch vụ, và quyết định chọn bên nào có lợi hơn. Dường như các nhân tố nhân khẩu học hay giới tính chỉ đóng vai trò thứ yếu, quyết định hành vi tự do cá nhân của người dùng.









Nghich ly Tu do ca nhan: Vi sao moi nguoi van dung Facebook du biet du lieu bi xam pham?


Bat chap nhung be boi lien quan toi thong tin nguoi dung, Facebook van thu duoc loi nhuan khong lo tu nguoi dung.


Nghich ly Tu do ca nhan (privacy paradox) dang bao trum len the gioi mang luoi ket noi con nguoi, von mang co che thuong mai chu chot dua tren viec dao xoi va tan dung thong tin ca nhan nguoi dung. Moi khi duoc hoi boi nhung nha nghien cuu hay thu thap y kien ve tu do ca nhan, hau het moi nguoi deu tra loi chac chan co coi trong yeu to nay. Vay ma ho van tiep tuc cong hien cho nhung dich vu cong nghe dang bao mon su rieng tu cua minh, day chinh la nghich ly.


Vi du noi bat la Facebook. 2018 la mot nam toi te cho mang xa hoi nay lien quan toi be boi thong tin ca nhan. The nhung xet ve mat kinh te, do lai la mot nam thang lon cua Facebook: so luong nguoi dung hang ngay tang, doanh thu binh quan dau nguoi tang 19% so voi nam 2017, va doanh thu cua quy IV cao hon 30,4% so voi cung ky nam truoc. Khong it nguoi da biet su that ve viec Facebook dang lam voi du lieu cua ho, nhung hanh vi tieu dung cua ho cung chang thay doi gi nhieu.


Nghich ly Tu do ca nhan: Vi sao moi nguoi van dung Facebook du biet du lieu bi xam pham?

(Nguon: Internet)


Mot thoi gian dai, nghich ly Tu do ca nhan duoc cho la ton tai boi da so nguoi dung Facebook khong thuc su hieu duoc cach thuc thong tin ca nhan cua minh bi chiem doat va su dung ra sao. Tham chi, o nhung quoc gia dang hay kem phat trien, Facebook gan nhu la mang luoi ket noi duy nhat voi the gioi ben ngoai. Vay con nhung quoc gia phuong Tay, khong phai ca hai truong hop tren thi nguyen do la gi?






Trong thoi gian qua, cac nha bao cua to New York Times da tien hanh mot thi nghiem thu vi de kiem nghiem lieu nguoi dung Internet co thuc su hieu tinh toan dien va ket tu cua cac ky nghe thu thap du lieu tao nen chu nghia tu ban giam sat hay khong. Ho da nham toi 16 nhom rieng biet, nhu nguoi ung ho Dang Dan chu (My) hay nguoi muon giam can, va dinh huong quang cao toi cac nhom nguoi dung nay. Nhung thay vi quang cao xe oto hay thuoc giam can, ho duoc xem nhung quang cao de lo thong tin vo hinh, vi du: "Quang cao nay nghi rang ban dang co gang giam can ma van yeu thich mon banh ngot. Ban dang bi theo doi. Ban co thoai mai voi dieu nay khong?" hoac "Quang cao nay nghi ban la phu nu, ung ho Dang Dan chu va se bo phieu cho Tong thong hien tai". Moi doan quang cao duoc dien giai de chi ra nguon suy dien cua chung.


Mau chot cua thi nghiem la de nay sinh trong dau nguoi doc cau hoi: "Lam sao ho biet?". Muc tieu huong toi la the hien duoc nghich ly Tu do ca nhan thong qua ly thuyet bat dong nhan thuc - mot trang thai tam ly khi con nguoi co hai hay nhieu y niem, niem tin hoac gia tri trai nguoc - trong nhung nguoi xem quang cao. Manh loi nay kha tai tinh, nhung to New York Times van chua dua ra bao cao tong hop ket qua cua thi nghiem de xem no co hieu qua khong.


Day moi chi la buoc dau, va chung ta can nhieu nghien cuu hon de giai thich duoc hien tuong nghich ly nay, cung nhu phuong thuc doi pho voi quang cao dinh huong. Hien tai, y kien thuyet phuc nhat la nguoi dung mang xa hoi can nhac giua viec mat di tu do ca nhan va loi ich su dung dich vu, va quyet dinh chon ben nao co loi hon. Duong nhu cac nhan to nhan khau hoc hay gioi tinh chi dong vai tro thu yeu, quyet dinh hanh vi tu do ca nhan cua nguoi dung.


Nghịch lý Tự do cá nhân: Vì sao mọi người vẫn dùng Facebook dù biết dữ liệu bị xâm phạm?

Bất chấp những bê bối liên quan tới thông tin người dùng, Facebook vẫn thu được lợi nhuân khổng lồ từ người dùng.
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá: