Giả thuyết: Liệu biết nhiều thứ tiếng có khiến bạn trở thành người đa nhân cách?

Một số bằng chứng chỉ ra rằng biết thêm một ngoại ngữ sẽ khiến tư duy của bạn trở nên khác biệt. Nhưng điều đó liệu có đúng, và đủ mạnh để bạn trở thành người đa nhân cách?


"Learn a new language and get a new soul" (tạm dịch: Học ngôn ngữ mới và có thêm một tâm hồn mới) là câu tục ngữ của người Czech.


Câu tục ngữ này thực chất chỉ có ý cho rằng việc học một ngôn ngữ mới sẽ giúp bạn có những góc nhìn mới, và tâm hồn thì mở rộng hơn. Nhưng liệu có sai không khi hiểu nó theo nghĩa đen? Nghĩa là khi học một ngôn ngữ mới, bạn sẽ hình thành nhân cách khác với hiện tại?


Tưởng là một câu hỏi phi lý, nhưng hóa ra từ lâu đây đã là một giả thuyết khiến khoa học phải đau đầu suy nghĩ. Rất nhiều thí nghiệm và các cuộc khảo sát vì thế đã được tiến hành nhằm xác định phạm vi ảnh hưởng của việc nói nhiều ngôn ngữ đến nhân cách của một con người.


Giả thuyết: Liệu biết nhiều thứ tiếng có khiến bạn trở thành người đa nhân cách? - Ảnh 1.

Những thí nghiệm đầu tiên


Đầu tiên là một nghiên cứu đã được thực hiện hơn 40 năm trước trên một số phụ nữ nói hai ngôn ngữ là tiếng Nhật và Anh, do giáo sư Susan Ervin thực hiện.


Bà đưa cho các tình nguyện viên những câu chưa được hoàn thiện ở cả hai ngôn ngữ để họ điền vào theo ý mình. Và kết quả cho thấy rằng cùng một người, cùng ý nghĩa, nhưng với mỗi ngôn ngữ khác nhau, nội dung được điền vào lại khác nhau.


Giáo sư David Luna cũng tiến hành một thí nghiệm tương tự trên một nhóm phụ nữ nói Tây Ban Nha và tiếng Anh. Họ được yêu cầu dịch một đoạn quảng cáo về phụ nữ ra 2 thứ tiếng, đầu tiên là bằng tiếng Tây Ban Nha, rồi 6 tháng sau là tiếng Anh. Kết quả với mỗi thứ tiếng, ý nghĩa của đoạn quảng cáo lại có sự khác biệt.


Nói cách khác, cả hai thí nghiệm đều cho thấy rằng ngôn ngữ không chỉ làm thay đổi cách chúng ta bày tỏ quan điểm, mà còn làm thay đổi chính quan điểm của chúng ta.


Tuy nhiên...


Giả thuyết: Liệu biết nhiều thứ tiếng có khiến bạn trở thành người đa nhân cách? - Ảnh 2.

Nói đa ngôn ngữ không làm chúng ta trở nên đa nhân cách


Nhưng Tiến sĩ Francois Grosjean lại cho rằng, những thay đổi trên là kết quả của văn hóa nhiều hơn là ngôn ngữ.


Một thí nghiệm được tiến hành vào năm 2006 bao gồm những người Mỹ nói tiếng Mexico. họ được yêu cầu điền một bản trắc nghiệm tính cách ở hai ngôn ngữ. Và kết quả thì đa số những câu trả lời đều có sự thay đổi ở mỗi ngôn ngữ khác. Kết quả là đa số đều cho thấy sự khác nhau về tính cách khi làm trắc nghiệm ở hai ngôn ngữ khác nhau.


Tuy nhiên, sự khác biệt này khá thống nhất với các nền văn hóa nói chung. Ví dụ như hầu hết các đối tượng đều có vẻ hoạt bát hơn khi sử dụng Tiếng Anh. Điều này cũng phản ánh tương tự về hành vi giữa người Mỹ chỉ nói tiếng Anh và người chỉ nói tiếng Mexico.


Giả thuyết: Liệu biết nhiều thứ tiếng có khiến bạn trở thành người đa nhân cách? - Ảnh 3.

Mỗi ngôn ngữ là đại diện của những nền văn hóa khác nhau. Mỗi nền văn hóa đều đặc trưng bởi những giá trị truyền thống và tín ngưỡng riêng. Khi chúng ta sử dụng thay đổi giữa các ngôn ngữ, cũng là thay đổi giữa những nền văn hóa, từ đó tạo ra những thay đổi trong tư duy. Dù vậy, nhân cách thì không bị ảnh hưởng.


Một yếu tố khác đáng chú ý, đó là người ta chuyển sang sử dụng một thứ tiếng khác thường là trong một số tình huống nhất định. Họ phải thích ứng và dựa vào đó mà hành động. Vậy có thể nói sự thay đổi là do tình hình chứ không phải do ngôn ngữ.


Ví dụ khi nói chuyện với sếp, bất kể là ngôn ngữ nào thì bạn luôn phải giữ thái độ trân trọng và lịch sự. Trong khi đó, nếu nói chuyện với bạn bè thì cách nói chuyện là khác hẳn với tùy người.


Nói nhiều ngôn ngữ làm nhân cách chúng ta khác đi


Trong khi những giả thuyết trên đều ủng hộ cho việc phủ nhận sự ảnh hưởng của ngôn ngữ lên nhân cách con người, thì cũng có những bằng chứng cho thấy điều ngược lại.


Một thí nghiệm nữa trên người nói tiếng Anh và Ba Tư, gồm cả nam và nữ cùng độ tuổi, cùng một tầng lớp xã hội, cùng một nền kinh tế và đặc biệt là đều có một thời gian sống ở Iran.


Họ được yêu cầu điền vào bài trắc nghiệm tính cách theo hình thức khá đặc biệt: chia ngẫu nhiên thành hai nhóm, nhóm 1 làm bài tiếng Anh, nhóm 2 làm tiếng Ba Tư và sau 3 tuần thì làm ngược lại.


Tất cả họ đều cho thấy sự khác nhau rõ ràng về cách ước lượng tính cách của mình khi thay đổi ngôn ngữ. Cụ thể là, khi trả lời bằng tiếng Anh, các đối tượng đều có cái nhìn thực tế hơn về bản thân mình so với khi trả lời bằng tiếng Ba Tư. Với kết quả này, những người phụ trách nghiên cứu khẳng định sự khác nhau trong một con người khi thay đổi giữa các ngôn ngữ rõ ràng là sâu sắc hơn sự khác nhau do tình huống hay văn hóa đơn thuần.


Tạm kết


Là một chủ đề được quan tâm và gây nhiều tranh cãi cho giới khoa học thì không dễ để có được một câu trả lời nhất định và tuyệt đối. Như đã được nói ở trên, sự thay đổi trong tâm tính con người khi sử dụng một ngôn ngữ khác là không thể chối cãi, dù sự thay đổi đó có đủ lớn để được coi là một nhân cách hoàn toàn khác hay không.


Nhưng một điều mà các nhà nghiên cứu đều đồng tình: học ngoại ngữ không bao giờ là một ý tưởng tồi, khi nó làm tư duy nhanh nhạy hơn và tạo sự kết nối giữa những con người trên thế giới.


Học tiếng Trung chưa bao giờ dễ đến thế với nàng robot Lily: Vừa dễ thương vừa thạo ngôn ngữ như người bản địa







Gia thuyet: Lieu biet nhieu thu tieng co khien ban tro thanh nguoi da nhan cach?


Mot so bang chung chi ra rang biet them mot ngoai ngu se khien tu duy cua ban tro nen khac biet. Nhung dieu do lieu co dung, va du manh de ban tro thanh nguoi da nhan cach?


"Learn a new language and get a new soul" (tam dich: Hoc ngon ngu moi va co them mot tam hon moi) la cau tuc ngu cua nguoi Czech.


Cau tuc ngu nay thuc chat chi co y cho rang viec hoc mot ngon ngu moi se giup ban co nhung goc nhin moi, va tam hon thi mo rong hon. Nhung lieu co sai khong khi hieu no theo nghia den? Nghia la khi hoc mot ngon ngu moi, ban se hinh thanh nhan cach khac voi hien tai?


Tuong la mot cau hoi phi ly, nhung hoa ra tu lau day da la mot gia thuyet khien khoa hoc phai dau dau suy nghi. Rat nhieu thi nghiem va cac cuoc khao sat vi the da duoc tien hanh nham xac dinh pham vi anh huong cua viec noi nhieu ngon ngu den nhan cach cua mot con nguoi.


Gia thuyet: Lieu biet nhieu thu tieng co khien ban tro thanh nguoi da nhan cach? - Anh 1.

Nhung thi nghiem dau tien


Dau tien la mot nghien cuu da duoc thuc hien hon 40 nam truoc tren mot so phu nu noi hai ngon ngu la tieng Nhat va Anh, do giao su Susan Ervin thuc hien.


Ba dua cho cac tinh nguyen vien nhung cau chua duoc hoan thien o ca hai ngon ngu de ho dien vao theo y minh. Va ket qua cho thay rang cung mot nguoi, cung y nghia, nhung voi moi ngon ngu khac nhau, noi dung duoc dien vao lai khac nhau.


Giao su David Luna cung tien hanh mot thi nghiem tuong tu tren mot nhom phu nu noi Tay Ban Nha va tieng Anh. Ho duoc yeu cau dich mot doan quang cao ve phu nu ra 2 thu tieng, dau tien la bang tieng Tay Ban Nha, roi 6 thang sau la tieng Anh. Ket qua voi moi thu tieng, y nghia cua doan quang cao lai co su khac biet.


Noi cach khac, ca hai thi nghiem deu cho thay rang ngon ngu khong chi lam thay doi cach chung ta bay to quan diem, ma con lam thay doi chinh quan diem cua chung ta.


Tuy nhien...


Gia thuyet: Lieu biet nhieu thu tieng co khien ban tro thanh nguoi da nhan cach? - Anh 2.

Noi da ngon ngu khong lam chung ta tro nen da nhan cach


Nhung Tien si Francois Grosjean lai cho rang, nhung thay doi tren la ket qua cua van hoa nhieu hon la ngon ngu.


Mot thi nghiem duoc tien hanh vao nam 2006 bao gom nhung nguoi My noi tieng Mexico. ho duoc yeu cau dien mot ban trac nghiem tinh cach o hai ngon ngu. Va ket qua thi da so nhung cau tra loi deu co su thay doi o moi ngon ngu khac. Ket qua la da so deu cho thay su khac nhau ve tinh cach khi lam trac nghiem o hai ngon ngu khac nhau.


Tuy nhien, su khac biet nay kha thong nhat voi cac nen van hoa noi chung. Vi du nhu hau het cac doi tuong deu co ve hoat bat hon khi su dung Tieng Anh. Dieu nay cung phan anh tuong tu ve hanh vi giua nguoi My chi noi tieng Anh va nguoi chi noi tieng Mexico.


Gia thuyet: Lieu biet nhieu thu tieng co khien ban tro thanh nguoi da nhan cach? - Anh 3.

Moi ngon ngu la dai dien cua nhung nen van hoa khac nhau. Moi nen van hoa deu dac trung boi nhung gia tri truyen thong va tin nguong rieng. Khi chung ta su dung thay doi giua cac ngon ngu, cung la thay doi giua nhung nen van hoa, tu do tao ra nhung thay doi trong tu duy. Du vay, nhan cach thi khong bi anh huong.


Mot yeu to khac dang chu y, do la nguoi ta chuyen sang su dung mot thu tieng khac thuong la trong mot so tinh huong nhat dinh. Ho phai thich ung va dua vao do ma hanh dong. Vay co the noi su thay doi la do tinh hinh chu khong phai do ngon ngu.


Vi du khi noi chuyen voi sep, bat ke la ngon ngu nao thi ban luon phai giu thai do tran trong va lich su. Trong khi do, neu noi chuyen voi ban be thi cach noi chuyen la khac han voi tuy nguoi.


Noi nhieu ngon ngu lam nhan cach chung ta khac di


Trong khi nhung gia thuyet tren deu ung ho cho viec phu nhan su anh huong cua ngon ngu len nhan cach con nguoi, thi cung co nhung bang chung cho thay dieu nguoc lai.


Mot thi nghiem nua tren nguoi noi tieng Anh va Ba Tu, gom ca nam va nu cung do tuoi, cung mot tang lop xa hoi, cung mot nen kinh te va dac biet la deu co mot thoi gian song o Iran.


Ho duoc yeu cau dien vao bai trac nghiem tinh cach theo hinh thuc kha dac biet: chia ngau nhien thanh hai nhom, nhom 1 lam bai tieng Anh, nhom 2 lam tieng Ba Tu va sau 3 tuan thi lam nguoc lai.


Tat ca ho deu cho thay su khac nhau ro rang ve cach uoc luong tinh cach cua minh khi thay doi ngon ngu. Cu the la, khi tra loi bang tieng Anh, cac doi tuong deu co cai nhin thuc te hon ve ban than minh so voi khi tra loi bang tieng Ba Tu. Voi ket qua nay, nhung nguoi phu trach nghien cuu khang dinh su khac nhau trong mot con nguoi khi thay doi giua cac ngon ngu ro rang la sau sac hon su khac nhau do tinh huong hay van hoa don thuan.


Tam ket


La mot chu de duoc quan tam va gay nhieu tranh cai cho gioi khoa hoc thi khong de de co duoc mot cau tra loi nhat dinh va tuyet doi. Nhu da duoc noi o tren, su thay doi trong tam tinh con nguoi khi su dung mot ngon ngu khac la khong the choi cai, du su thay doi do co du lon de duoc coi la mot nhan cach hoan toan khac hay khong.


Nhung mot dieu ma cac nha nghien cuu deu dong tinh: hoc ngoai ngu khong bao gio la mot y tuong toi, khi no lam tu duy nhanh nhay hon va tao su ket noi giua nhung con nguoi tren the gioi.


Hoc tieng Trung chua bao gio de den the voi nang robot Lily: Vua de thuong vua thao ngon ngu nhu nguoi ban dia

Giả thuyết: Liệu biết nhiều thứ tiếng có khiến bạn trở thành người đa nhân cách?

Một số bằng chứng chỉ ra rằng biết thêm một ngoại ngữ sẽ khiến tư duy của bạn trở nên khác biệt. Nhưng điều đó liệu có đúng, và đủ mạnh để bạn trở thành người đa nhân cách?
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá: