Hiện thực nghiệt ngã của ngành công nghệ: Một kỹ sư IT 42 tuổi người Trung Quốc vừa tự sát sau khi bị đuổi việc vì... quá già


Ou Jianxin đã nói lời tạm biệt ngắn với vợ và 2 con nhỏ của mình vào khoảng hơn 9h sáng một ngày lạnh giá tháng 12 năm ngoái. Khi ấy anh đang trên đường tới công ty sản xuất điện thoại thông minh ZTE có trụ sở tại Thâm Quyến - nơi anh vừa nghỉ việc kỹ sư nghiên cứu từ hơn 1 tuần trước.


Ou nói với vợ mình rằng quản lý công ty có gọi cho anh và hẹn tới công ty để bàn bạc một vài vấn đề gì đó. Anh nói với vợ rằng "Có một quy tắc nội bộ trong công ty. Anh có lẽ là một nạn nhân của luật ngầm đó". Đến nay dù chưa rõ liệu có bất kỳ cuộc gặp nào diễn ra giữa Ou và vị quản lý của ZTE hay không nhưng có một điều chắc chắn là sau khi đến công ty, Ou đã đi lên văn phòng làm việc cũ của mình ở tầng 26 và nhảy lầu tự sát. Khi ấy Ou mới 42 tuổi.


4 ngày sau, vợ của Ou đã đăng tải một bài viết trên trang mạng Meipian về chồng cô và tình huống éo le dẫn đến cái chết của anh. Theo đó vợ Ou nói rằng ZTE đã từ chối đưa ra lý do về việc sa thải Ou. Hiện ZTE cũng từ chối đưa ra bình luận và vợ của Ou cũng đã gỡ bài viết khỏi trang mạng của mình.


Tuy nhiên, câu chuyện của Ou đã kịp tạo ra một đề tài tranh luận sôi nổi.Trong 4 tháng, bài đăng của vợ Ou trên Meipian đã lan truyền mạnh mẽ – được xem tới hơn 100.000 lần trước khi bị gỡ bỏ. Nhưng thông qua truyền thông và cả truyền miệng, câu chuyện đã tới tai hàng triệu người.


Tại sao ZTE lại sa thải Ou vẫn là một bí ẩn và cả quyết định kết thúc cuộc sống của Ou cũng vậy. Tuy nhiên, tất cả đều cho rằng vấn đề nằm ở số tuổi của Ou: Ở tuổi 42, anh ấy bị xem là quá già so với những kỹ sư khác tại Trung Quốc – nơi mà 3/4 lao động trong lĩnh vực công nghệ trẻ hơn 30 tuổi. Họ chuyển sang lo lắng với vấn nạn đã diễn ra từ nhiều năm nay: Người dùng internet Trung Quốc gọi đó là "khủng hoảng giữa tuổi 30".


Mặc dù khuôn mặt tươi trẻ, tóc ngắn cá tính nhưng Helen He – một chuyên viên tuyển dụng trong lĩnh vực công nghệ làm việc tại Thượng Hải đã quá quen với áp lực tuổi tác: Hiện mới 28 tuổi nhưng cô đã luôn bị sếp của mình nhắc nhở đừng bao giờ tuyển ai quá 35 tuổi.


"Hầu hết mọi người trong độ tuổi 30 đều đã lấy vợ/chồng và phải chăm sóc gia đình – họ không thể tập trung cho công việc một cách cao nhất", Helen nói. "Nếu một ứng viên 35 tuổi mà chưa thể leo lên được vị trí quản lý, công ty tuyển dụng thậm chí sẽ không thèm liếc nhìn CV của họ".


Coi trọng sự trẻ trung nhìn chung đã ăn sâu vào máu ngành công nghệ Mỹ. Steve Jobs, Bill Gates và Mark Zuckerberg tất cả đều bỏ học để khởi nghiệp nên Apple, Microsoft, Facebook ở tuổi rất trẻ và họ đã gắn sâu văn hóa doanh nghiệp mình với điều đó. Google đã phải ra tòa vì liên quan tới việc làm trái đạo luật tuổi tác tại California kể từ năm 2015 và trong tháng 3, cơ quan điều tra cáo buộc rằng IBM đã cắt giảm 20.000 lao động lớn tuổi tại Mỹ trong 5 năm để thuê một lượng lớn những người sinh sau năm 1980. Tất cả những công ty này thì vẫn khẳng định họ tuân thủ đúng luật lao động.


Tại Trung Quốc, sự phân biệt tuổi tác thậm chí còn kinh khủng hơn ở Mỹ. Mỉa mai thay hầu hết các công ty công nghệ nổi tiếng tại đây đều được khởi đầu bởi một người đàn ông lớn hơn 30 tuổi. Lei Jun – nhà sáng lập của Xiaomi –startup trị giá 80 tỷ USD khởi nghiệp ở tuổi 40. Jack Ma 34 tuổi khi ông mở đế chế thương mại điện tử Alibaba. Robin Li 31 tuổi khi xây dựng nên công cụ tìm kiếm Baidu. Một vài ngoại lệ gồm có Pony Ma – ông chủ Tencent khởi nghiệp năm 27 tuổi. Một vài nhân vật mới nổi trong ngành như Cheng Wei – sáng lập Didi Chuxing và Zhang Yiming của Toutiao cũng thành lập công ty trong độ tuổi ngoài 20.


Áp lực đè nặng lên những lao động già trên khắp các ngành công nghiệp tại Trung Quốc nhưng nó đặc biệt đáng lo ngại trong lĩnh vực công nghệ.


"Làm việc trong ngành công nghệ giống như một vận động viên thể thao chuyên nghiệp. Bạn phải làm việc cực kỳ chăm chỉ từ 20 – 40 tuổi và hy vọng đạt được thứ gì đó lớn lao. Sau đó, là khoảng thời gian chuyển sang làm một thứ gì khác và để ai đó trẻ hơn đảm nhận vị trí của bạn".


Bề nổi, cái chết của Ou giống với làn sóng tự sát của những công nhân lương thấp tại nhà máy Foxcomn vào năm 2010 và 2011. Trong đất nước 1,4 tỷ dân, nhiều công ty công nghệ Trung Quốc có thể phát triển nhanh hơn các công ty nước ngoài nhờ việc trả chi phí rẻ hơn đối với những lao động trẻ, ít kinh nghiệm mới ra trường. Áp lực cạnh tranh khiến các công ty internet Trung Quốc thường muốn nhân viên của họ làm việc với lịch trình 996: Tức là 9h vào làm, 9 giờ tối về và 6 ngày một tuần, gồm cả ngày nghỉ.


Trang tìm kiếm Zhaopin tiết lộ rằng trong số 10.000 tin tuyển dụng đăng tải thì đa phần đều yêu cầu ứng viên dưới 35 tuổi: Số này gồm cả các công ty lớn như JD. Chuyên trang du lịch Ctrip thậm chí yêu cầu rõ ứng viên từ 20 – 28 tuổi.


Một mẩu tin tuyển dụng gần đây cho vị trí nhân viên lập trình tại startup ở Bắc Kinh giải thích rằng yêu cầu về trình độ giáo dục cũng không quan trọng nhưng tuổi tác thì có, ứng viên phải dưới 30 tuổi. "Làm việc trong ngành công nghệ giống như một vận động viên thể thao chuyên nghiệp. Bạn phải làm việc cực kỳ chăm chỉ từ 20 – 40 tuổi và hy vọng đạt được thứ gì đó lớn lao. Sau đó, là khoảng thời gian chuyển sang làm một thứ gì khác và để ai đó trẻ hơn đảm nhận vị trí của bạn", Robin Chan – một doanh nhân đầu tư vào nhiều công ty như Xiaomi và Twitter nói.


Sau tuổi 30, Helen nói rằng thật khó để duy trì việc về muộn và ưu tiên của bạn sẽ chuyển từ công việc sang gia đình, làm việc quá giờ trở thành một thứ rất khó khăn. "Trong lĩnh vực nhân lực, tôi thấy rằng 30 tuổi là tuổi bắt đầu cuộc khủng hoảng giữa cuộc đời".


Bản thân Helen hiện cũng đang chuẩn bị cho ngày mà cô bị xem là "quá già" cho công việc hiện tại. Cô đang có ý định chuyển sang viết blog và thậm chí là xuất bản sách. Cô khuyên những người khác rằng: "Nếu lo lắng khi già đi sẽ bị mất việc. Phải làm gì để hỗ trợ gia đình và vẫn sống tốt sau đó? Thế thì chúng ta cần phải làm gì đó ngay từ bây giờ".


Những gã khổng lồ công nghệ Trung Quốc thờ ơ với triển lãm ôtô truyền thống







Hien thuc nghiet nga cua nganh cong nghe: Mot ky su IT 42 tuoi nguoi Trung Quoc vua tu sat sau khi bi duoi viec vi... qua gia


Hien thuc nghiet nga cua nganh cong nghe: Mot ky su IT 42 tuoi nguoi Trung Quoc vua tu sat sau khi bi duoi viec vi... qua gia


Ou Jianxin da noi loi tam biet ngan voi vo va 2 con nho cua minh vao khoang hon 9h sang mot ngay lanh gia thang 12 nam ngoai. Khi ay anh dang tren duong toi cong ty san xuat dien thoai thong minh ZTE co tru so tai Tham Quyen - noi anh vua nghi viec ky su nghien cuu tu hon 1 tuan truoc.


Ou noi voi vo minh rang quan ly cong ty co goi cho anh va hen toi cong ty de ban bac mot vai van de gi do. Anh noi voi vo rang "Co mot quy tac noi bo trong cong ty. Anh co le la mot nan nhan cua luat ngam do". Den nay du chua ro lieu co bat ky cuoc gap nao dien ra giua Ou va vi quan ly cua ZTE hay khong nhung co mot dieu chac chan la sau khi den cong ty, Ou da di len van phong lam viec cu cua minh o tang 26 va nhay lau tu sat. Khi ay Ou moi 42 tuoi.


4 ngay sau, vo cua Ou da dang tai mot bai viet tren trang mang Meipian ve chong co va tinh huong eo le dan den cai chet cua anh. Theo do vo Ou noi rang ZTE da tu choi dua ra ly do ve viec sa thai Ou. Hien ZTE cung tu choi dua ra binh luan va vo cua Ou cung da go bai viet khoi trang mang cua minh.


Tuy nhien, cau chuyen cua Ou da kip tao ra mot de tai tranh luan soi noi.Trong 4 thang, bai dang cua vo Ou tren Meipian da lan truyen manh me – duoc xem toi hon 100.000 lan truoc khi bi go bo. Nhung thong qua truyen thong va ca truyen mieng, cau chuyen da toi tai hang trieu nguoi.


Tai sao ZTE lai sa thai Ou van la mot bi an va ca quyet dinh ket thuc cuoc song cua Ou cung vay. Tuy nhien, tat ca deu cho rang van de nam o so tuoi cua Ou: O tuoi 42, anh ay bi xem la qua gia so voi nhung ky su khac tai Trung Quoc – noi ma 3/4 lao dong trong linh vuc cong nghe tre hon 30 tuoi. Ho chuyen sang lo lang voi van nan da dien ra tu nhieu nam nay: Nguoi dung internet Trung Quoc goi do la "khung hoang giua tuoi 30".


Mac du khuon mat tuoi tre, toc ngan ca tinh nhung Helen He – mot chuyen vien tuyen dung trong linh vuc cong nghe lam viec tai Thuong Hai da qua quen voi ap luc tuoi tac: Hien moi 28 tuoi nhung co da luon bi sep cua minh nhac nho dung bao gio tuyen ai qua 35 tuoi.


"Hau het moi nguoi trong do tuoi 30 deu da lay vo/chong va phai cham soc gia dinh – ho khong the tap trung cho cong viec mot cach cao nhat", Helen noi. "Neu mot ung vien 35 tuoi ma chua the leo len duoc vi tri quan ly, cong ty tuyen dung tham chi se khong them liec nhin CV cua ho".


Coi trong su tre trung nhin chung da an sau vao mau nganh cong nghe My. Steve Jobs, Bill Gates va Mark Zuckerberg tat ca deu bo hoc de khoi nghiep nen Apple, Microsoft, Facebook o tuoi rat tre va ho da gan sau van hoa doanh nghiep minh voi dieu do. Google da phai ra toa vi lien quan toi viec lam trai dao luat tuoi tac tai California ke tu nam 2015 va trong thang 3, co quan dieu tra cao buoc rang IBM da cat giam 20.000 lao dong lon tuoi tai My trong 5 nam de thue mot luong lon nhung nguoi sinh sau nam 1980. Tat ca nhung cong ty nay thi van khang dinh ho tuan thu dung luat lao dong.


Tai Trung Quoc, su phan biet tuoi tac tham chi con kinh khung hon o My. Mia mai thay hau het cac cong ty cong nghe noi tieng tai day deu duoc khoi dau boi mot nguoi dan ong lon hon 30 tuoi. Lei Jun – nha sang lap cua Xiaomi –startup tri gia 80 ty USD khoi nghiep o tuoi 40. Jack Ma 34 tuoi khi ong mo de che thuong mai dien tu Alibaba. Robin Li 31 tuoi khi xay dung nen cong cu tim kiem Baidu. Mot vai ngoai le gom co Pony Ma – ong chu Tencent khoi nghiep nam 27 tuoi. Mot vai nhan vat moi noi trong nganh nhu Cheng Wei – sang lap Didi Chuxing va Zhang Yiming cua Toutiao cung thanh lap cong ty trong do tuoi ngoai 20.


Ap luc de nang len nhung lao dong gia tren khap cac nganh cong nghiep tai Trung Quoc nhung no dac biet dang lo ngai trong linh vuc cong nghe.


"Lam viec trong nganh cong nghe giong nhu mot van dong vien the thao chuyen nghiep. Ban phai lam viec cuc ky cham chi tu 20 – 40 tuoi va hy vong dat duoc thu gi do lon lao. Sau do, la khoang thoi gian chuyen sang lam mot thu gi khac va de ai do tre hon dam nhan vi tri cua ban".


Be noi, cai chet cua Ou giong voi lan song tu sat cua nhung cong nhan luong thap tai nha may Foxcomn vao nam 2010 va 2011. Trong dat nuoc 1,4 ty dan, nhieu cong ty cong nghe Trung Quoc co the phat trien nhanh hon cac cong ty nuoc ngoai nho viec tra chi phi re hon doi voi nhung lao dong tre, it kinh nghiem moi ra truong. Ap luc canh tranh khien cac cong ty internet Trung Quoc thuong muon nhan vien cua ho lam viec voi lich trinh 996: Tuc la 9h vao lam, 9 gio toi ve va 6 ngay mot tuan, gom ca ngay nghi.


Trang tim kiem Zhaopin tiet lo rang trong so 10.000 tin tuyen dung dang tai thi da phan deu yeu cau ung vien duoi 35 tuoi: So nay gom ca cac cong ty lon nhu JD. Chuyen trang du lich Ctrip tham chi yeu cau ro ung vien tu 20 – 28 tuoi.


Mot mau tin tuyen dung gan day cho vi tri nhan vien lap trinh tai startup o Bac Kinh giai thich rang yeu cau ve trinh do giao duc cung khong quan trong nhung tuoi tac thi co, ung vien phai duoi 30 tuoi. "Lam viec trong nganh cong nghe giong nhu mot van dong vien the thao chuyen nghiep. Ban phai lam viec cuc ky cham chi tu 20 – 40 tuoi va hy vong dat duoc thu gi do lon lao. Sau do, la khoang thoi gian chuyen sang lam mot thu gi khac va de ai do tre hon dam nhan vi tri cua ban", Robin Chan – mot doanh nhan dau tu vao nhieu cong ty nhu Xiaomi va Twitter noi.


Sau tuoi 30, Helen noi rang that kho de duy tri viec ve muon va uu tien cua ban se chuyen tu cong viec sang gia dinh, lam viec qua gio tro thanh mot thu rat kho khan. "Trong linh vuc nhan luc, toi thay rang 30 tuoi la tuoi bat dau cuoc khung hoang giua cuoc doi".


Ban than Helen hien cung dang chuan bi cho ngay ma co bi xem la "qua gia" cho cong viec hien tai. Co dang co y dinh chuyen sang viet blog va tham chi la xuat ban sach. Co khuyen nhung nguoi khac rang: "Neu lo lang khi gia di se bi mat viec. Phai lam gi de ho tro gia dinh va van song tot sau do? The thi chung ta can phai lam gi do ngay tu bay gio".


Nhung ga khong lo cong nghe Trung Quoc tho o voi trien lam oto truyen thong

Hiện thực nghiệt ngã của ngành công nghệ: Một kỹ sư IT 42 tuổi người Trung Quốc vừa tự sát sau khi bị đuổi việc vì... quá già

Hiện thực nghiệt ngã của ngành công nghệ: Một kỹ sư IT 42 tuổi người Trung Quốc vừa tự sát sau khi bị đuổi việc vì... quá già
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá