Ống kính tele, công dụng và ứng dụng trong nhiếp ảnh

Ống kính tele là một công cụ tuyệt vời giúp người cầm máy tiến gần đến chủ thể ngay cả khi không thể. Thiết bị thích hợp cho cả ảnh chân dung cũng như ảnh phong cảnh, thiên nhiên hoang dã. Tuy nhiên, để có những shot hình đẹp, người dùng cũng nên chú trọng đầu tư phụ kiện nhằm giảm thiểu nhòe hình do rung máy.


Ống normal và tele


Trong lịch sử nhiếp ảnh, tiêu cự 50mm được chọn là tiêu cự chuẩn và thường được gọi là tiêu cự “normal” cho định dạng phim 35mm. Những ống kính tiêu cự 50mm vì thế cũng được gọi là ống normal nhằm phân biệt với các ống kính zoom, tele khác. Sở dĩ 50mm được xem là tiêu cự chuẩn vì khi ngắm chụp qua ống kính tiêu cự này, hình ảnh không hề bị hiện tượng méo hình hay bị thay đổi kích thước so với thực tế. Ống kính có tiêu cự 50mm khi gắn trên máy phim 35mm sẽ cho trường nhìn, góc nhìn tương đương với mắt thường của con người. Nếu nhân tiêu cự này lên 4 lần, ta sẽ có tiêu cự 200mm và có nghĩa là hình ảnh thực tế sẽ được phóng đại lên gấp 4 lần so với thực tế.


Ống kính tele, công dụng và ứng dụng trong nhiếp ảnh
Ảnh chụp sử dụng EOS 40D, ống Canon EF 28-135mm/f3.5-5.6 IS USM tại tiêu cự zoom tối đa.


Tuy vậy, người dùng cần chú ý để tránh nhầm lẫn giữa ống kính zoom và ống kính tele vì ống kính tete nói một cách ngắn gọn là những ống có góc nhìn rất hẹp và có chiều dài vật lý ngắn hơn nhiều so với chiều dài tiêu cự mà nó hỗ trợ. Có những model ống tele có tiêu cự cố định và chỉ có thể lấy nét trong một khoảng cách nhất định. Song, cũng có những loại ống kính tele hỗ trợ thay đổi chiều dài tiêu cự thường được gọi là telephoto zoom lens. Sở dĩ ống kính telephoto có thể zoom là do bên trong mỗi sản phẩm được thiết kế nhiều nhóm thấu kính rất phức tạp hỗ trợ lấy nét, nhóm có thể dịch chuyển để điều chỉnh điểm hội tụ khi zoom. Ngoài ra còn có khá nhiều khía cạnh kỹ thuật khác mà khi mô tả cần đến rất nhiều giấy mực. Xét về ngoại hình, hiện tại, thị trường có những ống kính tele khá gọn nhẹ, có thể dễ dàng di chuyển và mang theo bên mình - song cũng có những model rất lớn và nặng tùy theo cấu trúc thiết kế và chức năng của sản phẩm.


Thị trường hiện tại có khá nhiều loại ống telephoto zoom lens, song được đánh giá cao nhất vẫn là những đại diện như Nikon AF-S Nikkor 70-200mm/f2.8G ED VR II, Nikon AF-S VR Zoom Nikkor 70-300mm/f4.5-5.6G IF-ED, Sigma 120-400mm/F4.5-5.6 DG APO OS HSM, Canon EF 70-200mm/f4L IS USM, Canon EF 70-300mm/f4-5.6L IS USM, Tamron 18-270mm Di II VC PZD.


Ống kính tele, công dụng và ứng dụng trong nhiếp ảnh
Nikkor 70-300mm/f4.5-5.6G IF-ED VR là một trong những lựa chọn tốt trong tầm giá 10 triệu đồng.


Ống kính zoom


Các ống kính zoom thường được mô tả bằng tỉ số giữa tiêu cự dài nhất và tiêu cự ngắn nhất. Đơn cử, một ống kính tele zoom có tiêu cự thay đổi từ 100mm tới 400mm thì được gọi là zoom 4:1 hay zoom 4x. Người ta gọi các ống kính zoom có tỉ số rất lớn (tới 10x hay 14x) là superzoom hay hyperzoom. Tỉ số này có thể lên tới 100x trong các ống kính truyền hình chuyên nghiệp. Các ống kính zoom lớn hơn 3x thường có chất lượng ảnh kém hơn ống kính fix. Vì vậy, những ống kính zoom chụp ảnh chuyên nghiệp thường có tỉ số nhỏ hơn 3 (ví dụ, ống kính 28-70mm, 70-200mm).

Ống kính zoom là một loại ống kính có khả năng phóng đại một phần hình ảnh thành một hình ảnh lớn hơn. Về cấu tạo, ống kính zoom được cấu tạo gồm nhiều bộ thấu kính ghép lại với nhau và có khả năng thay đổi tiêu cự (để phóng đại hình ảnh) - khác biệt hoàn toàn với các loại ống fix vốn chỉ hỗ trợ một tiêu cự cố định. Hầu hết các máy ảnh PnS ngày nay đều được trang bị ống kính zoom với nút chức năng tương ứng để tùy chỉnh độ dài tiêu cự mong muốn. Máy ảnh ống kính rời (DSLR) cũng có thể kết hợp sử dụng với các ống kính zoom tương thích. Tuy nhiên, khác với PnS, để thay đổi chiều dài tiêu cự của những ống kính này, người dùng phải xoay chuyển vòng cao su trên thân ống kính.


Những ống kính có khả năng zoom thường được phân biệt bằng 2 chỉ số tiêu cự (đơn vị tính bằng milimet) in trên thân ống hoặc trong tên gọi sản phẩm. Ví dụ như Canon EF-S 55-250mm/f4-5.6 IS, Nikkor AF-S 70-300mmf4.5-5.6G VR... Ngoài việc ứng dụng trong chụp ảnh, ống kính zoom còn được dùng như một viễn vọng kính có độ phóng đại thay đổi được, hay dùng để phát một tia laser có công suất trên một đơn vị diện tích có thể thay đổi.


Ống zoom góc rộng (wide-angle lens)


Theo định nghĩa trong nhiếp ảnh và kỹ thuật điện ảnh, ống kính góc rộng (wide-angle lens) là những ống kính có chiều dài tiêu cự nhỏ hơn nhiều so với tiêu cự chuẩn 50mm của định dạng phim 35mm. Ống kính góc rộng thường có góc nhìn rất rộng nên có thể bao quát cả một không gian lớn chỉ trong một bức ảnh. Chính vì điều này mà ống kính góc rộng rất thích hợp cho chụp ảnh nội thất, ảnh phong cảnh - khi người chụp không thể di chuyển xa hơn khỏi khung cảnh cần chụp. Ống kính góc rộng còn được dùng để nhấn mạnh sự khác biệt về khoảng cách giữa chủ thể với tiền cảnh và hậu cảnh – vì với loại lens này, đối tượng chụp càng gần máy sẽ có kích thước càng lớn và ngược lại. Trong định dạng phim 35mm, ống kính góc rộng thường có tiêu cự nằm trong khoảng từ 24mm đến 35mm. Những ống kính có chiều dài tiêu cự nhỏ hơn 24mm được gọi là ống siêu rộng (ultra/super wide-angle lens). Ống kính góc rộng cũng có dạng tiêu cự cố định (ống fix) và loại zoom với chiều dài tiêu cự thay đổi được.


Ứng dụng ống kính tele trong nhiếp ảnh


Trong nhiếp ảnh, mục đích đáng kể nhất của ống kính tele chính là để tiếp cận đối tượng chụp từ một khoảng cách khi mà người chụp không thể hoặc không nên đến gần chủ thể cần chụp. Ống kính tele có thêm chức năn zoom vẫn luôn là một lựa chọn ưa thích của các nhiếp ảnh gia chuyên chụp ảnh động vật hoang dã, thiên nhiên.


Có ít nhất 2 nguyên tắc về luật xa gần mà người chụp ảnh cần biết. Trước hết, khoảng cách từ máy đến chủ thể/đối tượng chụp càng gần, kích thước chủ thể trên khung hình càng lớn. Thêm vào đó, khi bạn đến gần chủ thể/phong cảnh hơn, những vật thể ở gần sẽ tăng kích thước nhanh hơn những vật ở xa.

Trong đời sống thường ngày, ống kính tele còn là một lựa chọn lý tưởng để ghi lại những khoảnh khắc tự nhiên nhất của đối tượng cần chụp như những đứa trẻ. Vì với ống kính tiêu cự càng lớn, bạn có thể tiếp cận đối tượng từ một khoảng cách càng xa, đối tượng chụp có thể không nhận biết rằng họ đang được chụp ảnh nên hành động tự nhiên hơn. Tuy nhiên, khuyến cáo rằng người nên chon cách sử dụng ống tele một cách khôn ngoan thay vì tận dụng lợi thế tiếp cận đối tượng từ xa để thực hiện những bức ảnh khó coi.


Với chiều dài tiêu cự lớn, ống kính tele còn được ứng dụng trong chụp ảnh chân dung hay thời trang vì ít bị méo hình, khả năng xóa phông bằng tiêu cự giúp tăng độ tập trung vào chủ thể cần chủ. Đặc biệt, ống kính telephoto zoom cũng tỏ ra rất hữu dụng trong thể loại ảnh phong cảnh nếu người chụp nắm rõ các quy tắc về luật xa gần.


Một số lưu ý khi sử dụng ống kính tele


Đối với những ống kính tele có tiêu cự rất lớn như 200mm, ảnh chụp có khả năng bị nhòe do rung hình cao. Dĩ nhiên là các ống kính tele cũng có những model được trang bị cơ chế ổn định hình ảnh, nhưng với dải tiêu cự quá lớn, tính năng chống rung không thể hoạt động một cách tốt nhất – vì thế, tốt nhất hãy trang bị cho mình một bộ tripod đủ cứng cáp để chịu đựng sức nặng thân máy và ống kính.


Ống kính tele cũng là một lựa chọn tốt cho ảnh phong cảnh. Ảnh: digital-photography-school.


Khác với các ống kính tiêu cự ngắn, mọi chuyển động/tác động lên thân máy sử dụng ống telephoto/super telephoto lens đều được phóng đại. Ngay cả lực tác động hình thành từ việc nhấn nút chụp ảnh tưởng chừng như rất nhỏ cũng có thể làm hình ảnh bị nhòe vì rung dù cho người dùng có sử dụng tripod đi kèm. Để khắc phục, bạn có thể dùng phụ kiện dây bấm mềm mua riêng vì phụ kiện này cho phép chụp mà không cần nhấn nút shutter release trên thân máy.


Với những ống kính tiêu cự từ lớn đến rất lớn có hỗ trợ chống rung, một khi sử dụng chân máy, người dùng nên tắt tính năng này đi vừa giúp tiết kiệm pin, vừa tăng hiệu quả chống rung hình ảnh.


Như đã nói từ đầu, ống kính tele luôn được trang bị những thành phần quang học đặc biệt để kéo hình ảnh từ xa lại gần. Cũng chính vì điều này mà loại ống kính này thường gây ra hiệu ứng telephoto effect - biến những vật thể ở xa gần như phẳng (tiền cảnh gần như phẳng với hậu cảnh), khó có thể xác định một khoảng cách cụ thể. Tuy nhiên, trong nhiếp ảnh, hiệu ứng telephoto effect hay còn gọi là kỹ thuật làm phẳng hình ảnh đôi khi lại mang lại cho bức ảnh những cảm xúc đặc biệt vì khoảng cách giữa tiền cảnh và hậu cảnh đã bị rút ngắn hơn so với thực tế.









Ong kinh tele, cong dung va ung dung trong nhiep anh


Ong kinh tele la mot cong cu tuyet voi giup nguoi cam may tien gan den chu the ngay ca khi khong the. Thiet bi thich hop cho ca anh chan dung cung nhu anh phong canh, thien nhien hoang da. Tuy nhien, de co nhung shot hinh dep, nguoi dung cung nen chu trong dau tu phu kien nham giam thieu nhoe hinh do rung may.


Ong normal và tele


Trong lich su nhiep anh, tiêu cu 50mm duoc chon là tiêu cu chuan và thuong duoc goi là tiêu cu “normal” cho dinh dang phim 35mm. Nhung ong kính tiêu cu 50mm vì the cung duoc goi là ong normal nham phân biet voi các ong kính zoom, tele khác. So di 50mm duoc xem là tiêu cu chuan vì khi ngam chup qua ong kính tiêu cu này, hình anh không he bi hien tuong méo hình hay bi thay doi kích thuoc so voi thuc te. Ong kính có tiêu cu 50mm khi gan trên máy phim 35mm se cho truong nhìn, góc nhìn tuong duong voi mat thuong cua con nguoi. Neu nhân tiêu cu này lên 4 lan, ta se có tiêu cu 200mm và có nghia là hình anh thuc te se duoc phóng dai lên gap 4 lan so voi thuc te.


Ong kinh tele, cong dung va ung dung trong nhiep anh
Anh chup su dung EOS 40D, ong Canon EF 28-135mm/f3.5-5.6 IS USM tai tiêu cu zoom toi da.


Tuy vay, nguoi dùng can chú ý de tránh nham lan giua ong kính zoom và ong kính tele vì ong kính tete nói mot cách ngan gon là nhung ong có góc nhìn rat hep và có chieu dài vat lý ngan hon nhieu so voi chieu dài tiêu cu mà nó ho tro. Có nhung model ong tele có tiêu cu co dinh và chi có the lay nét trong mot khoang cách nhat dinh. Song, cung có nhung loai ong kính tele ho tro thay doi chieu dài tiêu cu thuong duoc goi là telephoto zoom lens. So di ong kính telephoto có the zoom là do bên trong moi san pham duoc thiet ke nhieu nhóm thau kính rat phuc tap ho tro lay nét, nhóm có the dich chuyen de dieu chinh diem hoi tu khi zoom. Ngoài ra còn có khá nhieu khía canh ky thuat khác mà khi mô ta can den rat nhieu giay muc. Xét ve ngoai hình, hien tai, thi truong có nhung ong kính tele khá gon nhe, có the de dàng di chuyen và mang theo bên mình - song cung có nhung model rat lon và nang tùy theo cau trúc thiet ke và chuc nang cua san pham.


Thi truong hien tai có khá nhieu loai ong telephoto zoom lens, song duoc dánh giá cao nhat van là nhung dai dien nhu Nikon AF-S Nikkor 70-200mm/f2.8G ED VR II, Nikon AF-S VR Zoom Nikkor 70-300mm/f4.5-5.6G IF-ED, Sigma 120-400mm/F4.5-5.6 DG APO OS HSM, Canon EF 70-200mm/f4L IS USM, Canon EF 70-300mm/f4-5.6L IS USM, Tamron 18-270mm Di II VC PZD.


Ong kinh tele, cong dung va ung dung trong nhiep anh
Nikkor 70-300mm/f4.5-5.6G IF-ED VR là mot trong nhung lua chon tot trong tam giá 10 trieu dong.


Ong kính zoom


Các ong kính zoom thuong duoc mô ta bang ti so giua tiêu cu dài nhat và tiêu cu ngan nhat. Don cu, mot ong kính tele zoom có tiêu cu thay doi tu 100mm toi 400mm thì duoc goi là zoom 4:1 hay zoom 4x. Nguoi ta goi các ong kính zoom có ti so rat lon (toi 10x hay 14x) là superzoom hay hyperzoom. Ti so này có the lên toi 100x trong các ong kính truyen hình chuyên nghiep. Các ong kính zoom lon hon 3x thuong có chat luong anh kém hon ong kính fix. Vì vay, nhung ong kính zoom chup anh chuyên nghiep thuong có ti so nho hon 3 (ví du, ong kính 28-70mm, 70-200mm).

Ong kính zoom là mot loai ong kính có kha nang phóng dai mot phan hình anh thành mot hình anh lon hon. Ve cau tao, ong kính zoom duoc cau tao gom nhieu bo thau kính ghép lai voi nhau và có kha nang thay doi tiêu cu (de phóng dai hình anh) - khác biet hoàn toàn voi các loai ong fix von chi ho tro mot tiêu cu co dinh. Hau het các máy anh PnS ngày nay deu duoc trang bi ong kính zoom voi nút chuc nang tuong ung de tùy chinh do dài tiêu cu mong muon. Máy anh ong kính roi (DSLR) cung có the ket hop su dung voi các ong kính zoom tuong thích. Tuy nhiên, khác voi PnS, de thay doi chieu dài tiêu cu cua nhung ong kính này, nguoi dùng phai xoay chuyen vòng cao su trên thân ong kính.


Nhung ong kính có kha nang zoom thuong duoc phân biet bang 2 chi so tiêu cu (don vi tính bang milimet) in trên thân ong hoac trong tên goi san pham. Ví du nhu Canon EF-S 55-250mm/f4-5.6 IS, Nikkor AF-S 70-300mmf4.5-5.6G VR... Ngoài viec ung dung trong chup anh, ong kính zoom còn duoc dùng nhu mot vien vong kính có do phóng dai thay doi duoc, hay dùng de phát mot tia laser có công suat trên mot don vi dien tích có the thay doi.


Ong zoom góc rong (wide-angle lens)


Theo dinh nghia trong nhiep anh và ky thuat dien anh, ong kính góc rong (wide-angle lens) là nhung ong kính có chieu dài tiêu cu nho hon nhieu so voi tiêu cu chuan 50mm cua dinh dang phim 35mm. Ong kính góc rong thuong có góc nhìn rat rong nên có the bao quát ca mot không gian lon chi trong mot buc anh. Chính vì dieu này mà ong kính góc rong rat thích hop cho chup anh noi that, anh phong canh - khi nguoi chup không the di chuyen xa hon khoi khung canh can chup. Ong kính góc rong còn duoc dùng de nhan manh su khác biet ve khoang cách giua chu the voi tien canh và hau canh – vì voi loai lens này, doi tuong chup càng gan máy se có kích thuoc càng lon và nguoc lai. Trong dinh dang phim 35mm, ong kính góc rong thuong có tiêu cu nam trong khoang tu 24mm den 35mm. Nhung ong kính có chieu dài tiêu cu nho hon 24mm duoc goi là ong siêu rong (ultra/super wide-angle lens). Ong kính góc rong cung có dang tiêu cu co dinh (ong fix) và loai zoom voi chieu dài tiêu cu thay doi duoc.


Ung dung ong kính tele trong nhiep anh


Trong nhiep anh, muc dích dáng ke nhat cua ong kính tele chính là de tiep can doi tuong chup tu mot khoang cách khi mà nguoi chup không the hoac không nên den gan chu the can chup. Ong kính tele có thêm chuc nan zoom van luôn là mot lua chon ua thích cua các nhiep anh gia chuyên chup anh dong vat hoang dã, thiên nhiên.


Có ít nhat 2 nguyên tac ve luat xa gan mà nguoi chup anh can biet. Truoc het, khoang cách tu máy den chu the/doi tuong chup càng gan, kích thuoc chu the trên khung hình càng lon. Thêm vào dó, khi ban den gan chu the/phong canh hon, nhung vat the o gan se tang kích thuoc nhanh hon nhung vat o xa.

Trong doi song thuong ngày, ong kính tele còn là mot lua chon lý tuong de ghi lai nhung khoanh khac tu nhiên nhat cua doi tuong can chup nhu nhung dua tre. Vì voi ong kính tiêu cu càng lon, ban có the tiep can doi tuong tu mot khoang cách càng xa, doi tuong chup có the không nhan biet rang ho dang duoc chup anh nên hành dong tu nhiên hon. Tuy nhiên, khuyen cáo rang nguoi nên chon cách su dung ong tele mot cách khôn ngoan thay vì tan dung loi the tiep can doi tuong tu xa de thuc hien nhung buc anh khó coi.


Voi chieu dài tiêu cu lon, ong kính tele còn duoc ung dung trong chup anh chân dung hay thoi trang vì ít bi méo hình, kha nang xóa phông bang tiêu cu giúp tang do tap trung vào chu the can chu. Dac biet, ong kính telephoto zoom cung to ra rat huu dung trong the loai anh phong canh neu nguoi chup nam rõ các quy tac ve luat xa gan.


Mot so luu ý khi su dung ong kính tele


Doi voi nhung ong kính tele có tiêu cu rat lon nhu 200mm, anh chup có kha nang bi nhòe do rung hình cao. Di nhiên là các ong kính tele cung có nhung model duoc trang bi co che on dinh hình anh, nhung voi dai tiêu cu quá lon, tính nang chong rung không the hoat dong mot cách tot nhat – vì the, tot nhat hãy trang bi cho mình mot bo tripod du cung cáp de chiu dung suc nang thân máy và ong kính.


Ong kính tele cung là mot lua chon tot cho anh phong canh. Anh: digital-photography-school.


Khác voi các ong kính tiêu cu ngan, moi chuyen dong/tác dong lên thân máy su dung ong telephoto/super telephoto lens deu duoc phóng dai. Ngay ca luc tác dong hình thành tu viec nhan nút chup anh tuong chung nhu rat nho cung có the làm hình anh bi nhòe vì rung dù cho nguoi dùng có su dung tripod di kèm. De khac phuc, ban có the dùng phu kien dây bam mem mua riêng vì phu kien này cho phép chup mà không can nhan nút shutter release trên thân máy.


Voi nhung ong kính tiêu cu tu lon den rat lon có ho tro chong rung, mot khi su dung chân máy, nguoi dùng nên tat tính nang này di vua giúp tiet kiem pin, vua tang hieu qua chong rung hình anh.


Nhu dã nói tu dau, ong kính tele luôn duoc trang bi nhung thành phan quang hoc dac biet de kéo hình anh tu xa lai gan. Cung chính vì dieu này mà loai ong kính này thuong gây ra hieu ung telephoto effect - bien nhung vat the o xa gan nhu phang (tien canh gan nhu phang voi hau canh), khó có the xác dinh mot khoang cách cu the. Tuy nhiên, trong nhiep anh, hieu ung telephoto effect hay còn goi là ky thuat làm phang hình anh dôi khi lai mang lai cho buc anh nhung cam xúc dac biet vì khoang cách giua tien canh và hau canh dã bi rút ngan hon so voi thuc te.


Ống kính tele, công dụng và ứng dụng trong nhiếp ảnh

Ống kính tele là một công cụ tuyệt vời giúp người cầm máy tiến gần đến chủ thể ngay cả khi không thể. Thiết bị thích hợp cho cả ảnh chân dung cũng như ảnh phong cảnh, thiên nhiên hoang dã. Tuy nhiên, để có những shot hình đẹp, người dùng cũng nên chú trọng đầu tư phụ kiện nhằm giảm thiểu nhòe hình do rung máy.
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá